Deklinasyon ve Paraleller

Deklinasyon, bir gök cisminin göksel ekvatordan kuzeye ya da güneye olan açısal uzaklığıdır. Burçlardaki konum, yani boylam, ekliptik boyunca ölçülür. Deklinasyon ise ekvatora dik olarak ölçülür ve gezegenin gökte ne kadar yüksek ya da alçak yol aldığını gösterir. Bir gezegenin deklinasyonu hem boylamına hem de ekliptiğin ne kadar üstünde ya da altında durduğuna, yani ekliptik enlemine bağlıdır.

İki gezegen ekvatorun aynı tarafında ve aynı deklinasyondaysa aralarında paralel vardır. Değerleri aynı büyüklükte ama biri kuzeyde, öteki güneydeyse buna kontra-paralel denir. Modern yorumda paralel kavuşuma, kontra-paralel karşıta benzetilir. Paraleller 20. yüzyıl astrolojisinde, özellikle kozmobiyoloji ve deklinasyon üzerine yapılan çalışmalarda öne çıktı. Yaygın orb 1°'dir, araç 0,5° ile 2° arasında seçim sunar.

Sınır dışı gezegenler

Güneş'in deklinasyonu ekliptik eğikliğini hiçbir zaman aşamaz, gündönümlerinde tam bu değere ulaşır. Eğiklik bugün yaklaşık 23°26′ ve çok yavaş azalıyor. Ay ve gezegenler ekliptik enlemleri sayesinde bu sınırın ötesine geçebilir. Deklinasyonu eğikliği aşan gezegene sınır dışı (out of bounds) denir. Terim modern astrolojiye aittir ve 1990'larda Kt Boehrer'in deklinasyon üzerine çalışmalarıyla yaygınlaştı. Modern yorumda sınır dışı gezegen alışılmış kalıpların dışında davranmakla ilişkilendirilir. Ay'ın sınır dışı yılları Ay düğümlerinin 18,6 yıllık döngüsüne bağlıdır. Kuzey Düğüm Koç'a yakınken Ay'ın deklinasyonu 28°'yi aşabilir ve Ay her ay iki kez sınır dışına çıkar. Düğüm Terazi'ye yakınken Ay'ın en yüksek deklinasyonu 18°'nin biraz üstünde kalır ve Ay hiç sınır dışına çıkmaz. Araç doğum anındaki sınır dışı gezegenleri işaretler ve seçtiğiniz aralıkta her gezegenin sınır dışına giriş ve çıkış anlarını bulur. Ay, Merkür ve Venüs'te bu anlar Swiss Ephemeris ile birkaç dakika içinde, Mars'ta bir saat içinde uyuşur. Jüpiter, Uranüs ve Plüton sınıra çok yavaş yaklaştığı için onlarda fark saatlere, Uranüs'te birkaç güne çıkabilir.

Paralel ve antiscia farkı

Antiscia klasik bir öğretidir ve boylamla çalışır: bir derecenin gündönümü eksenine göre yansımasıdır. Firmicus Maternus bu öğretiyi Mathesis'te ele alır, William Lilly de Christian Astrology'de kullanır. Ekliptik üzerindeki bir nokta için antiscia ile paralel aynı ilişkiyi anlatır, çünkü antiscia çifti olan iki derecenin deklinasyonu eşittir. Contra-antiscia ile kontra-paralel arasında da aynı bağ vardır. Yine de iki yöntem her zaman aynı çiftleri vermez ve bunun iki sebebi vardır. Birincisi ekliptik enlemidir: Ay ekliptikten 5° kadar, Plüton 17°'ye kadar uzaklaşabilir. İkincisi orbun ölçüldüğü yerdir. Gündönümü noktalarına yakın derecelerde deklinasyon çok yavaş değişir, bu yüzden 1°'lik bir paralel orbu orada boylamda 10°'yi aşan bir aralığı kapsar. Ekinoks noktalarına yakın derecelerde aynı orb boylamda yaklaşık 2,5°'ye karşılık gelir. Araç her paralelin yanında boylamdaki antiscia durumunu yazar ve iki yöntemin ayrıştığı çiftleri ayrı bir tabloda gösterir. Hangisini kullanacağınız, klasik boylam geleneğiyle mi yoksa modern deklinasyon çalışmasıyla mı çalıştığınıza bağlıdır.

Hesap ve doğruluk

Konumlar astronomy-engine efemerisiyle jeosentrik olarak hesaplanır. Deklinasyon o anın gerçek göksel ekvatora göre ölçülür ve sınır, nutasyon dahil gerçek ekliptik eğikliğidir. Ay düğümü için gerçek düğüm kullanılır. Düğüm, Yükselen ve MC ekliptik üzerinde olduğu için onların deklinasyonu yalnız boylamdan çıkar. Sonuçlar Swiss Ephemeris ile karşılaştırılmış ve 1900 ile 2050 arasında gezegenlerde 20 yay saniyesinin altında uyumlu çıkmıştır. Doğum saati en çok Ay'ı etkiler, çünkü Ay'ın deklinasyonu bir saatte 0,3°'ye kadar değişebilir.