Ay'ın Evreleri Nedir?
Ay kendi başına ışık vermez; gökyüzünde gördüğümüz parlaklık, Güneş'in onu aydınlatan yüzünün Dünya'dan ne kadarının görünür olduğudur. Ay her ay Güneş'in çevresindeki konumunu değiştirdikçe bu görünen aydınlık da değişir ve karşımıza Ay'ın evreleri çıkar. Güneş ile Ay aynı boylamda kavuştuğunda (0°) aydınlık yüz bizden yana dönük olmadığı için Ay görünmez: bu Yeni Ay'dır. Buradan itibaren ince bir hilal belirir, ışık her gece biraz daha artar; Güneş ile Ay arasındaki açı 90°'ye ulaştığında diskin yarısı aydınlanır ve ilk dördün görünür. Işık çoğalmaya devam ederek şişkin (gibböz) Ay evresinden geçer ve iki ışığın tam karşıtlığında (180°), aydınlık yüz bütünüyle Dünya'ya baktığında Dolunay doruğa ulaşır. Dolunaydan sonra ışık azalmaya başlar: azalan şişkin Ay, son dördün ve incelen azalan hilalden geçilerek yeniden Yeni Ay'a, yani döngünün başına dönülür.
Artan ve Azalan Ay (Ziyâde ve Nâkıs Nûr)
Klasik astrolojide bu döngünün en temel ayrımı, Ay'ın ışık kazanması ile ışık kaybetmesi arasındadır. Kavuşumdan karşıtlığa, yani Yeni Ay'dan Dolunay'a kadar Ay her gece Güneş'ten biraz daha uzaklaşır ve aydınlığı çoğalır: buna artan Ay (ziyâde nûr) denir. Dolunaydan bir sonraki kavuşuma kadar ise aydınlık eksilir: bu da azalan Ay (nâkıs nûr) dönemidir. Gelenekte artan Ay büyüyen, gelişen, güç toplayan bir tabiatta; azalan Ay ise çözülen, dağılan, zayıflayan bir tabiatta görülür. Ay'ın ışığı bedensel doğanın, büyümenin ve nemin yöneticisi sayıldığından, hekimlikten tarıma birçok geleneksel uygulamada bu artan–azalan ayrımı gözetilmiştir.
Klasik Seçim Astrolojisinde (İhtiyârât) Artan Ay
Bu ilke, klasik seçim astrolojisinde (electional / ihtiyârât) doğrudan pratiğe döker. Geleneksel kaynaklar, gelişmesi ve çoğalması istenen başlangıçlar için Ay'ın artan olduğu zamanları tercih eder; çünkü artan ışıkla başlayan bir iş, Ay'ın doğasına uyarak güç kazanmaya meyleder. Buna karşılık eksilmesi, bitmesi yahut geri çekilmesi istenen işler için azalan Ay'a bakılabilir. Geleneksel seçim sanatı, başlangıçlarda Ay'ın hâline — artan mı azalan mı olduğuna, hızına, hangi gezegene kavuşacağına ya da karşıt geleceğine — özellikle dikkat çeker. Aynı şekilde Ay'ın kötücüllere doğru akışı ile iyicillere doğru akışı, başlangıcın gidişatına dair ipucu sayılır.
Lunasyon Döngüsü (~29,5 Gün)
Bir kavuşumdan bir sonraki kavuşuma kadar geçen tam döngüye lunasyon (sinodik ay) denir ve ortalama 29,53 gün sürer. Yeni Ay tohumun ekildiği gizli başlangıç, Dolunay ise işin açığa çıktığı, doruğa ulaştığı andır; klasik metinler Dolunay'ı ışığın tamamlandığı, fakat hemen ardından eksilmenin başladığı dönüm noktası olarak okur. Ay zodyakta günde ortalama 13° dolayında ilerler, ancak yörüngesi eliptik olduğundan kimi zaman daha hızlı (yaklaşık 15°'ye dek), kimi zaman daha yavaş gider; geleneksel anlayışta hızlı giden Ay işleri çabuklaştırır, yavaş giden Ay ise ağırlaştırır. Yukarıdaki takvim, her ayın Yeni Ay ve Dolunay tarihlerini hangi burç ve derecede gerçekleştiğiyle birlikte Türkiye saatine göre (UTC+3) gösterir; böylece artan ve azalan dönemleri ay ay izleyebilirsiniz.