Yunus peygamberin öyküsünü çoğumuz biliriz: Tanrı onu Ninova'ya gönderir, o ters yöne kaçar, fırtına kopar, denize atılır ve büyük bir balık onu yutar. Bu öykünün her cümlesi tek bir gök sahnesinde okunabilir: Argo Gemisi ile Balina'nın birlikte yükseldiği gökyüzü.
Bu sayfa o sahneyi adım adım, canlanan çizimlerle izler. Her adımda sahnenin çizimi, ilgili ayet ve o cümlenin hangi çivi yazısı okumalarından çıktığı yan yana durur.
Mezopotamya'da yetişmiş gök bilginleri gökyüzünü tanrıların yazdığı bir çivi yazısı metni gibi okurdu. Takımyıldız adlarının birden çok okunuşu vardı ve bu okunuşlar yan yana getirilince tanrısal sayılan cümleler çıkardı. Bu gök yazısına lumāši denir. Babil sürgünündeki Yahudi bilginler bu yöntemi öğrendi; Yunus Kitabı'nın anlattığı olaylar, Argo Gemisi (Argo Navis) ile Balina'nın (Cetus) birlikte yükseldiği gök sahnesinde adım adım okunabilir.
Bu okuma, Asurbilim ve Eski Ahit araştırmalarında Yunus Kitabı için genel kabul gören yorum değildir; metin çoğunlukla sürgün sonrası dönemin edebi ve teolojik bir anlatısı olarak ele alınır. Sayfadaki sözcük oyunları ve çivi yazısı okumaları bağımsız bir Akadca denetiminden geçmemiştir. Bunu baştan söylemek gerekir.
Sayfa şöyle okunur. Her adımda üstte o sahnenin çizimi kalemle çiziliyormuş gibi belirir, sonra sahne hafifçe kıpırdar ve etiketler sırayla açılır. Sağdaki panel önce ilgili ayeti Kutsal Kitap Yeni Çeviri metninden verir, sonra o cümlenin hangi işaretlerden çıktığını anlatır. Panelin altındaki "sözcük sözcük okuma" satırı çivi yazısı okumasını gösterir; bu satır Kutsal Kitap çevirisi değildir. "Yıldız haritası" düğmesi aynı gök bölgesini gerçek yıldız konumlarıyla gösterir; konumlar J2000 katalog değerleridir, takımyıldız çizgileri şematiktir.
Konu astroloji tarihine şuradan bağlanır: Babil gök gözlemi hem kehanet metinlerinin hem de zodyakın kaynağıdır. Buradaki Sümerce ve Akadca takımyıldız adları o geleneğin sözlüğünü verir. Aynı dünyayı Mezopotamya tanrıları soyağacı ve Babil takvimi sayfalarında da bulabilirsiniz.
Sayfa ve kaynağı hakkında
Hayır. Sayfa öykünün kaynağına dair bir okuma sunar; inanç ya da din konusunda bir yargı vermez. Her adımda Kutsal Kitap ayeti ile çivi yazısı okuması ayrı ayrı gösterilir.
Mezopotamyalı gök bilginleri gökyüzünü tanrıların yazdığı bir çivi yazısı metni sayar, takımyıldız adlarının çok anlamlı yazılışlarından cümleler çıkarırdı. Lumāši bu gök yazısının adıdır; Asur kralı Esarhaddon'un yazıtlarında geçer. İngilizcede constellation-writing diye karşılanır.
Yıldız konumları J2000 katalog değerleridir, parlaklıklar da gerçek. Takımyıldız çizgileri ise şematiktir, öğretici bir çizimdir. Sahne, Argo Gemisi (Argo Navis) ile Balina'nın (Cetus) gökte birlikte göründüğü bölgeyi gösterir. Yunus takımyıldızı (Delphinus) bu bölgede değildir; sayfadaki Yunus adı peygamberi anlatır.
Sayfadaki görseller her sahnenin Türkçe etiketlerle çizilmiş hâlidir. Çivi yazısı işaret adları ve anlamları korunmuştur; çizimlerin kaynağı altbilgide anılır.
Bu öykü, Göksel Mitoloji ve Kutsal Anlatılar serisinin ilk bölümüdür. Seri, kutsal metinlerdeki ve mitolojideki sahneleri gökyüzündeki karşılıklarıyla birlikte anlatır.
Serinin tüm öyküleri →Devamını Keşfedin
Yunus sahnesindeki Boğa, Hyades ve Argo adlarının ardında Anu, Enlil ve Marduk vardır. Mezopotamya tanrılarının soyağacı bu adların kime ait olduğunu ve gezegenlerle nasıl eşleştiğini gösterir.
Mezopotamya tanrıları soyağacı →