Lunisolar takvim. Akitu festivali. Astrolabe B'nin otuz altı yıldızı. Iqqur ipuş hemerolojisi. Astrolojinin doğduğu sistemin interaktif rekonstrüksiyonu.
Bugün kullandığımız on iki burç sistemi, yedi gezegene atfedilen tanrılar, gezegenlerin yücelim kavramı, hatta haftanın yedi günü; hepsinin kökeninde Babil var. Helenistik astrolojinin operasyonel altyapısını Mısır kurmuştur ama kavramsal omurgasını Babil dokumuştur. Marduk Jüpiter'di, İştar Venüs'tü, Sin Ay'dı; bu eşleştirmeler önce burada yapıldı, sonra Yunan'a geçti, oradan Hint'e, Pers'e, Arap dünyasına yayıldı.
Babil takvimi lunisolar; yani hem Ay'ı hem Güneş'i takip eder. Her ay ilk hilalin batı ufkunda gözlemlenmesiyle başlar. On iki ay yaklaşık üç yüz elli dört gün eder; eksik kalan on bir günü kapatmak için on dokuz yıllık bir döngünün yedi yılına on üçüncü bir ay eklenir. Bu döngü Yunanlı Meton MÖ 432'de "keşfettiğinde" Babilliler bunu yüzyıllardır kullanıyordu.
Bu araç o sistemi bugünün gözüyle yeniden canlandırıyor. Seçtiğiniz yıl için bahar ekvinoksu sonrası ilk hilali astronomik olarak hesaplayıp Nisanu 1'i belirliyor. Her ay için Astrolabe B'nin yıldız yorumlarını, MUL.APIN'in helyak doğuş kayıtlarını, BM 50634'ten uğurlu günler listesini ve Iqqur ipuş'tan ay-spesifik omenleri sunuyor.
Şubat, Nisan, Eylül, Tammuz: bu dört kelime hâlâ Türkçe takvimde Babil'in dilini taşıyor. Biz farkında değiliz.
Her ay yeni hilalin batı ufkunda göründüğü akşamla başlar. Tıklayın; Astrolabe B yorumunu, MUL.APIN yıldızlarını, festivalleri ve Iqqur ipuş omenlerini görün.
Nisanu'nun ilk on iki günü. Yaratılışın yıllık olarak yeniden başlatıldığı tören. Marduk'un Tiamat'a karşı zaferi her ilkbaharda kozmosun yenilenmesi olarak yaşanır.
MUL.APIN'in Ay'ın Yolu üzerindeki on sekiz takımyıldızı, beşinci yüzyıl civarında matematiksel olarak on iki eşit otuz derecelik bölüme indirgendi. Modern zodyağın doğum belgesi.
| Sümerce | Anlam | Modern | Yunanca |
|---|---|---|---|
| LÚ.ḪUN.GÁ | Ücretli İşçi | Koç | Krios |
| GU₄.AN.NA | Göğün Boğası | Boğa | Tauros |
| MAŠ.TAB.BA.GAL.GAL | Büyük İkizler | İkizler | Didymoi |
| AL.LUL | Kerevit | Yengeç | Karkinos |
| UR.GU.LA | Aslan | Aslan | Leon |
| AB.SIN | Saban İzi (Shala'nın başağı) | Başak | Parthenos |
| zibanītu | Terazi | Terazi | Zygos |
| GIR.TAB | Akrep | Akrep | Skorpios |
| PA.BIL.SAG | Pabilsag (Sümer tanrısı) | Yay | Toxotes |
| SUḪUR.MAŠ | Keçi-balık (Ea) | Oğlak | Aigokeros |
| GU.LA | Büyük Olan | Kova | Hydrokhoos |
| KUN.MEŠ | Kuyruklar (+ Anunitum) | Balıklar | Ikhthyes |
Helenistik astrolojinin hypsoma kavramı doğrudan Babil'den geliyor. Bīt niṣirti ya da ašar niṣirti; "gizlilik evi" veya "gizlilik yeri". Bir gezegenin ekliptik üzerinde uğurlu bir omen oluşturduğu konum.
Bu araç Babil sivil takviminin astronomik rekonstrüksiyonudur. Her ay ilk hilalin Babil enlemindeki (32.46°N) gözlemlenebilirliğine göre hesaplanır. Tarihsel kayıtlarda küçük sapmalar olabilir; bunlar Babil rahiplerinin (āšipu, bārû) gözlem koşulları, bulutluluk ve insan kararlarından kaynaklanır.
Kaynaklar: MUL.APIN (Hunger-Steele 2019), Astrolabe B (Horowitz 2014), Iqqur ipuš (Labat 1965), BM 50634 (CCP 2017), Enuma Anu Enlil (Rochberg 1988), Babylonian Chronology (Parker-Dubberstein 1956).
← Tüm Araçlar · Roma Takvimi · Almanak · Astroloji Sözlüğü
Sayfanın tam içeriğini PDF olarak indir, e-posta listemize katıl.
Babil takvimi hakkında merak edilenler
Babil yılı, ilkbahar ekinoksunu izleyen ilk yeni hilalin akşamıyla başlar; bu güne Nisannu 1 denir. Tarımsal döngünün başlangıcı ile gök olayını eşleyen bu seçim, Mezopotamya'nın güneş-ay (lunisolar) yapısının özüdür. Akitu festivali yılın ilk on iki günü boyunca Marduk'un yaratılış zaferini yeniden canlandırırdı; takvim bu kozmik açılışın notası gibi düzenlenmişti.
MUL.APIN (yaklaşık MÖ 1000) Babil astronomisinin en eksiksiz derlemesidir; iki tabletten oluşur ve yıldızların helyak doğuş tarihlerini, Ay'ın Yolu üzerindeki on sekiz takımyıldızı, gündönümü-ekinoks ölçümlerini ve interkalasyon kurallarını içerir. Takvim bu kaynaktaki yıldız tablolarına dayanarak hangi ay hangi yıldızın şafak öncesi yükseldiğini söyler — pratik olarak astronomik gözlemden takvim ayına uzanan zincirin halkası budur.
Lunisolar bir takvimde on iki kameri ay yaklaşık 354 gün sürer; güneş yılına göre her yıl on bir gün açık verir. Babilliler bu açığı kapamak için on dokuz yılda yedi artık ay eklerlerdi — bu kalıp daha sonra Yunanlı astronom Meton'a izafe edilerek Metonik döngü adını alır. Eklenen ay genellikle ikinci bir Addaru (Addaru II) ya da ikinci bir Ululu olurdu ve karar başlangıçta gözleme, MÖ 5. yüzyıldan itibaren ise matematiksel kurala bağlandı.
Iqqur ipuš ("yıktı, yaptı") Babil hemerolojisinin temel metnidir: hangi ayda hangi işin uğurlu, hangisinin uğursuz olduğunu listeler. Ev temeli atmak, evlenmek, yolculuğa çıkmak gibi günlük kararlar her ay için ayrı ayrı kodlanmıştır. Bu mantık — gök ayının dünyevi eylemi yönlendirmesi — klasik astrolojinin elektion ve menstrual tekniklerinin atasıdır.
Astrolabe B her ay için üç yıldız tanımlayan bir Babil tabletidir: Anu yolundan bir, Enlil yolundan bir, Ea yolundan bir. Toplam otuz altı yıldız elde edilir ve bu rakam Mısır dekanlarındaki otuz altı yıldız-saatiyle dikkat çekici biçimde örtüşür. Tablet, her ayın "gök kimliğini" yıldız üçlüsüyle kodlayarak takvim ile yıldız mitolojisini birleştirir.
MUL.APIN'deki Ay'ın Yolu on sekiz takımyıldızdan oluşan eşit olmayan bir kuşaktı. MÖ 5. yüzyıl civarında Babilli astronomlar bu kuşağı matematiksel olarak on iki eşit otuz derecelik bölüme indirgediler; her ay için bir burç. Böylece Aries-Pisces sırasının çekirdeği oluştu. Yunanlılar bu sistemi Hellenistik dönemde devralarak bugünkü tropikal zodyağı kurdu — modern astrolojinin doğum belgesi Babil tabletleridir.