Hyleg ve Alcocoden
Doğum Verisi
Hesaplama beş hayatî nokta üzerinden gerçekleşir
Doğum saatinizi bilmiyor ya da emin değil misiniz? Yükselen ve ev yerleşimleri saate çok duyarlıdır; olaylara dayalı rektifikasyon (doğum saati belirleme) danışmanlığı ile saatinizi netleştirebilirsiniz.
Hyleg, Alcocoden ve Klasik Ömür Tekniği
Tekniğin Kısa Tarihi
Hyleg ve Alcocoden, Hellenistik ve Ortaçağ İslam astrolojisinin en titiz ve en çok tartışılan tekniklerinden biridir. Yunanca aphetes (salıverici), Arapça al-hīlāj (Farsça hīlāj'tan), Latince apheta ve hyleg, kişinin yaşam soluğunu taşıyan kozmik figürün adlarıdır. Ona "alcocoden" eşlik eder: Arapça al-kadhkhudhah, Farsça kadkhudā (yıl efendisi, kelime anlamıyla "ev sahibi", gezegenin kendi domicile'ına atıfla, astrolojik 1./7./10. ev ile karıştırılmamalı), Latince kaynaklarda dominus vitae ya da Alcocoden biçiminde geçer ve kişinin ömür yıllarının vericisidir. (Not: almuten ise farklı bir kavram, al-mubtazz, "galip gezegen", ve alcocoden, hyleg derecesinin almuten'i olarak hesaplanır.)
Burada bilerek "ömür tekniği" terimini kullanıyorum çünkü bu teknik klasik kaynaklarda doğum yorumunun ayrılmaz parçasıydı. Modern astroloji bu tekniği büyük ölçüde terk etti, hem etik kaygılarla hem de kestirim doğruluğunun düşük olması nedeniyle. Klasik gelenekte ise bu teknik bir "kestirim" değil, hayatın ritmini ve eşiklerini okuma çabasıydı.
Beş Hayatî Nokta ve Hayyiz
Almuten Figuris ile aynı beş nokta hyleg adayı olarak değerlendirilir: Güneş, Ay, Yükselen, Şans Noktası, doğum öncesi syzygy. Ancak hyleg seçimi için ek bir koşul vardır: aday aphetic bir yerde (hayyiz mevkide) bulunmalıdır.
Araç hayyiz yerlerini Ptolemaios'un Tetrabiblos III.10'daki tanımıyla ölçer. Yerler burç ya da ev sınırına göre değil, Yükselen derecesinin 5° üstünden başlayan 30°'lik eşit bölümlerle sayılır. 1. yer Yükselen'in 5° üstünden başlar ve henüz doğmakta olan 25°'yi kapsar, yani büyük kısmı ufkun altındadır. Aynı tabanla ölçülen 11. yer, 10. yer ve 9. yer tümüyle ufkun üstündedir. 7. yer Alçalan'ın (DSC) 5° altından başlayan bölümdür. Ptolemaios ufkun altındaki yerleri, doğmakta olan 1. yer dışında, hesaba katmadığı için bu bölümün yalnız ufkun üstündeki 25°'si, yani batmak üzere olan kısmı sayılır. Ptolemaios'un sırası 1., 10., 11., 9. ve 7. yerdir. Bu yerler Güneş ya da Ay'ın "yaşam soluğunu" taşıyabilmesi için gerekli yükseklik ve görünürlük koşullarını sağlar.
Hyleg kavramının kısa tanımını Hyleg (Yaşam Vericisi) sözlük maddesinde bulabilirsiniz.
Ptolemaios Hiyerarşisi
Araç, Ptolemaios'un Tetrabiblos III.10'da verdiği seçim sırasının sadeleştirilmiş bir biçimini kullanır:
Gündüz haritalarında: önce Güneş, sonra Ay, sonra Yükselen, sonra Şans Noktası, en son doğum öncesi syzygy.
Gece haritalarında: önce Ay, sonra Güneş, sonra Şans Noktası, sonra Yükselen, en son doğum öncesi syzygy.
Ptolemaios'un kendi metninde gündüz Güneş ve Ay'dan sonra, Güneş, doğum öncesi syzygy ve Yükselen üzerinde en çok hakkı olan gezegen gelir, Yükselen en sona kalır. Gece Ay ve Güneş'ten sonra Ay, doğum öncesi dolunay ve Şans Noktası üzerinde en çok hakkı olan gezegen değerlendirilir. Hiçbiri uygun değilse doğum öncesi syzygy yeni aysa Yükselen, dolunaysa Şans Noktası alınır. Bu araç gezegen adayını ayrıca değerlendirmez.
Bu sırayla aday değerlendirilir. İlk uygun hayyiz konumda bulunan aday, hyleg olur. Eğer beş adayın hiçbiri hayyiz konumda değilse, harita "anaretik" sayılır ve bu teknik uygulanamaz. Klasik literatür bu durumu özel bir gözlem konusu olarak ele alır.
Alcocoden, Yıl Efendisi
Hyleg belirlendikten sonra alcocoden bulunur. Alcocoden, hyleg'in bulunduğu derecede en yüksek temel asalete sahip gezegendir. Bu hesap, Almuten Figuris'in tek nokta üzerinde uygulanmış halidir. Asalet puanları sitedeki Almuten Hesaplayıcısı ile aynıdır: kendi evi 5, yücelim 4, üçlü yöneticilik 3 (yalnız haritanın sect'ine ait üçlük yöneticisi), sınır 2, yüz 1. Sect dışı ve katılan üçlük yöneticilerine puan verilmez. Yıl türü kararında alcocodenin kendi konumunda küçük asaleti olup olmadığına bakılırken de yalnız sect içi üçlük yöneticisi sayılır.
İki ya da daha çok gezegen aynı puanı alırsa araç eşitliği açıkça yazar ve şu kuralla seçer: önce hyleg'e burç üzerinden bakan gezegen (aynı burçta kavuşum, sekstil, kare, üçgen ya da karşıt), bu da eşitse köşe evde olan, sonra halef evde olan gezegen öne geçer. Hâlâ eşitlik varsa hyleg'e açısı tam açıya en yakın olan seçilir.
Alcocoden bulunduktan sonra durumuna göre üç farklı yıl değeri verir: Büyük yıllar, Orta yıllar, Küçük yıllar. Her gezegenin bu üç değeri klasik kaynaklarda sabittir.
| Gezegen | Büyük | Orta | Küçük |
|---|---|---|---|
| ☉ Güneş | 120 | 69½ | 19 |
| ☽ Ay | 108 | 66½ | 25 |
| ☿ Merkür | 76 | 48 | 20 |
| ♀︎︎ Venüs | 82 | 45 | 8 |
| ♂︎︎ Mars | 66 | 40½ | 15 |
| ♃ Jüpiter | 79 | 45½ | 12 |
| ♄ Satürn | 57 | 43½ | 30 |
Hangi Yıl Değeri Verilir
Lilly Christian Astrology Cilt III'te yıl seçim kriterlerini sunar. Belirtmem gerekir ki bu kriterler Bonatti'nin Liber Astronomiae Tractatus 7'sindeki uygulamayla büyük ölçüde örtüşür:
- Büyük yıllar: Alcocoden kendi evinde ya da yüceliminde, köşe evde (1, 4, 7, 10), Güneş'ten yanmamış.
- Orta yıllar: Alcocoden bir miktar asalete sahip ama köşe değil halef evde (2, 5, 8, 11), ya da peregrin olup yine de köşe evde duruyor. Asalet ile ev arasında karma durum.
- Küçük yıllar: Alcocoden Güneş'e yanmış (8°30' içinde), ya da peregrin olup düşen evde (3, 6, 9, 12). Hem asaletten hem konumdan zayıf.
Sembolik Yönler ve Anaretik Karşılaşmalar
Klasik ömür tekniği yalnızca yıl sayımıyla bitmez. Hyleg, göğün birincil hareketiyle (primer motion) taşınır; bu aracın kullandığı Regiomontanus primer yön + Naibod anahtarı (1° RA ≈ 1.0146 yıl) yöntemi, Lilly'nin Christian Astrology III'te temel aldığı standart yaklaşımdır. 1°/yıl şeklindeki düz ekliptik sadeleştirmesinden farklı olarak, hesap doğum enlemine ve deklinasyona duyarlıdır; yay, Regiomontanus konum çemberleri üzerinden hesaplanır. Hyleg bu yolla kötücüllerin (Mars ve Satürn) cisimleri ya da açılarına (kareler, karşıtlar) ulaştığında, bu nokta anaretik ya da "öldürücü" olarak adlandırılır.
Bonatti ve Lilly bu karşılaşmaları "kritik dönemler" olarak ele alır, kesin tarihler değil. Anaretik bir noktanın hyleg'i öldürebilmesi için klasik gelenekte birden fazla şartın bir araya gelmesi gerekir: alcocoden'in yıl değerinin tükenmiş olması, iyicillerin koruyucu açıdan yoksun bulunması ve yönün hem cisme hem açıya aynı dönemde rastlaması gibi.
Yorumda Dikkat
Bu hesaplayıcı, klasik tekniği çalışma ve eğitim amacıyla titiz biçimde uygular. Teknik kestirimlerinin gerçek hayatla bire bir örtüşmesi beklenmez. Ptolemaios bile Tetrabiblos'ta "yıldızlar zorlamaz, eğilimleri belirler" ilkesini hatırlatır. Klasik literatürde bu teknik bir "ölüm tarihi tahmini" değil, hayatın ritminin okunması aracıdır.
Klasik kaynakların önemli bir kısmı bu tekniği şu amaçlarla kullanmıştır: yaşamın güçlü ve zayıf dönemlerini ayırt etmek, alcocoden'in haritada güçlendirilmesi gereken yönlerini tespit etmek, iyicillerin koruyucu rollerini hatırlamak. Modern astrolojide bu teknik büyük ölçüde unutulmuştur.
Hyleg ve Alcocoden Aynı Olabilir mi?
Evet, ve bu güçlü bir konfigürasyondur. Eğer Güneş hyleg'se ve Aslan'da bulunuyorsa, kendi evinde olduğundan alcocoden de kendisi olabilir. Bu durumda kişi yaşam soluğunu kendi içinden alır. Ay Yengeç'te hyleg ise benzer bir durum oluşur. Bu kombinasyonlar klasik literatürde özel bir kuvvet işaretleri olarak okunur.
Bibliyografya
Klaudios Ptolemaios. Tetrabiblos. Çev. F. E. Robbins, Loeb Classical Library, Harvard University Press, 1940. Özellikle III.10 ve III.11.
Doroteus el-Saydavi. Carmen Astrologicum. Çev. Benjamin Dykes, Cazimi Press, 2017.
Vettius Valens. Anthologiae. Çev. Mark Riley, Project Hindsight, 2010.
Ebu Reyhan el-Birûni. Kitâbü't-Tefhîm li-Evâili Sınâati't-Tencim. Çev. Ramsay Wright, Luzac, 1934. Hayyiz ve kadhkhudhah üzerine bölümler.
Ebu Ma'şer el-Belhi. Kitâbü'l-Mudhal el-Kebir. Çev. Charles Burnett, Brill, 1994.
Sehl bin Bişr. The Fifty Judgments / On Nativities. Çev. Benjamin Dykes, Cazimi Press, 2008.
Guido Bonatti. Liber Astronomiae. Çev. Benjamin Dykes, Cazimi Press, 2007. Tractatus 7 prime yön ve hyleg üzerine.
William Lilly. Christian Astrology Cilt III, "Of Nativities". Astrology Classics yeniden basımı, 2005 (orijinal 1647).
Bu Tekniği Sistematik Öğrenin
Hyleg ve Alcocoden'i kaynağından öğrenin
Bu araç hyleg ve alcocoden adaylarını klasik kurallarla değerlendirir. Göstergelerin nasıl seçildiğini ve ev almuteniyle birlikte nasıl okunduğunu İleri Seviye'nin 10. dersinde ele alıyoruz.
Eğitimi İncele →