Julian reformu öncesi (MÖ 45 öncesi) gerçek Roma takvimi. Aylar yeni hilalin ilk görünüşüyle başlar, Nonae ilk dördüne, Idus dolunaya denk gelir. Gün nitelikleri (Fasti, Nefasti, Comitialis), festivaller ve kozmolojik katmanıyla birlikte.
Bugün kullandığımız takvim, zamanı takip etmek için gökyüzüne bakmamızı gerektirmiyor. Günler sabit, aylar sabit, yıl sabit… Ancak Roma'nın en eski takvimi böyle değildi. Ayın ilk hilali batı ufkunda göründüğünde pontifex Capitolium tepesinde halka seslenir, yeni ayı ilan ederdi. Bu an Kalendae idi ve “takvim” sözcüğünün kendisi buradan gelir (calare = seslenmek, ilan etmek). İlk dördün gökyüzünde belirdiğinde Nonae, dolunay parladığında Idus gelirdi. Zaman, göğün yeryüzündeki ritmiydi.
MÖ 45'te Julius Caesar'ın reformu bu bağı kopardı. Aylar sabit uzunluklara kavuştu, Kalendae artık gerçek yeni aylara değil takvimin ilk gününe, Idus dolunaya değil ayın 13. veya 15. gününe denk gelir oldu. İsimler kaldı ama gökle ilişkileri sona erdi. Modern takvimimiz bu kopuşun mirasçısıdır.
Bu takvimi, o kopuştan önceki sistemi yeniden canlandırmak amacıyla rekonstrükte ettim. Roma takvimi, astrolojiyi anlamak isteyenler için elimizdeki en önemli takvimlerden biridir. Gün nitelikleri (Fasti, Nefasti, Comitialis), Dies Ater kuralları ve festivaller Fasti Antiates Maiores'ten (MÖ 84-55, hayatta kalan tek cumhuriyet takvimi), Macrobius, Ovid ve Scullard'dan derlendi. Burada gördüğünüz takvim tarihsel Roma takviminin birebir kopyası değildir. Eski takvim pontifex maximus'un siyasi kararlarına bağlıydı ve şu an tam olarak hesaplanamaz. Bu rekonstrüksiyon ise gökyüzü ile zamanın henüz birbirinden kopmadığı dönemin çalışan bir modelidir.
Roma takviminde günler modern sayı sistemiyle değil, üç sabit referans noktasına göre geriye sayımla ifade edilmiştir. Kalendae (ayın 1. günü) yeni hilalin pontifex tarafından halka ilan edildiği gündür ("calare" = seslenmek). Nonae ilk dördüne, Idus dolunaya karşılık gelir. Bu araç, gerçek ay evrelerini hesaplayarak Kalendae/Nonae/Idus'u astronomik temeline döndürmektedir.
Dies Fasti (F): Mahkemeler açık, hukuki işler yapılabilir. Dies Nefasti (N): Mahkemeler kapalı, dini törenler öncelikli. Dies Comitialis (C): Halk meclisi toplanabilir. NP: Kamu festivali, çalışma kaçınılır. EN: Bölünmüş gün: sabah nefastus (kurban hazırlık), öğle fastus, akşam yine nefastus. Dies Ater: Kalendae, Nonae ve Idus'un ertesi günleri uğursuz sayılmış, yeni girişimlere başlanmamıştır.
Roma'da 7 günlük hafta yoktu; bunun yerine Nundinae denilen 8 günlük pazar döngüsü (A-H) kullanılmıştır. Yıl toplam 355 gün olup güneş yılından ~10 gün kısadır. Bunu telafi için bazı yıllarda Februarius'un 23. gününden sonra 22-23 günlük Mercedonius artık ayı eklenirdi. Ancak bu karar pontifex maximus'a bağlıydı ve siyasi sebepler içerebiliyordu.
Bu araç, pre-Julian Roma takviminin astronomik rekonstrüksiyonudur. Tarihsel Roma takvimi pontifex maximus'un kararlarına bağlı olduğundan birebir hesaplanamaz. Burada gösterilen, takvimin tasarlandığı biçimdir.
Bu takvim rekonstrüksiyonuna kaynaklık eden eserler: Fasti Antiates Maiores (MÖ 84-55); Macrobius, Saturnalia; Ovid, Fasti; Varro, De Lingua Latina; Censorinus, De Die Natali; Ioannes Lydus, De Mensibus; Michels (1967); Scullard (1981).