Nasıl okunur: "Ekvatoryal (RA)" sütunu, burcun ekvator üzerinde yükselmesi için gereken sağ açıklık (Right Ascension) derecesidir. Ekvatoryal yükseliş tüm enlemlerde aynıdır. "Eğik Yükseliş (OA)" sütunu, seçilen enlemde burcun ufuktan yükselmesi için gereken gerçek süreyi derece cinsinden gösterir. 1° yaklaşık 4 dakikaya karşılık gelir.
Eğik Yükseliş Süreleri Karşılaştırması
Uzun Yükseliş
Kısa Yükseliş
Ekvatoryal (30°)
Sol diyagram ekvatoryal yükselişi (tüm burçlar eşit), sağ diyagram seçilen enlemdeki eğik yükselişi göstermektedir. Yayların genişliği, burcun yükseliş süresine orantılıdır.
Ekvator (0°)
İstanbul (41°)
Farklı enlemlerde aynı burcun yükseliş süresinin nasıl değiştiğini karşılaştırın.
Burç
0° Ekvator
30° Kahire
41° İstanbul
51° Londra
60° Helsinki
Gözlem: Enlem arttıkça uzun yükselişli burçlar daha da uzar, kısa yükselişli burçlar daha da kısalır. Kutup dairesine yaklaştıkça bazı burçlar neredeyse hiç yükselmez hale gelir. Bu yüzden klasik astrolojide yüksek enlemler için Whole Sign ev sistemi tercih edilir: ev sınırları burcun yükseliş süresiyle orantılı olarak çarpılmaz.
Yükseliş Süresi (Ascensional Times): Bir burcun ufuk çizgisinden tamamen yükselmesi (doğması) için gereken süre. Ekvatorda tüm burçlar eşit sürede (~2 saat) yükselir. Ancak ekliptiğin ekvator düzlemine olan eğimi (~23,44°) ve gözlemcinin enlemi nedeniyle, gerçek yükseliş süreleri burçtan burca büyük farklılık gösterir.
Uzun Yükseliş (Long Ascension): Kuzey yarımkürede Yengeç'ten Yay'a kadar olan burçlar uzun yükselişlidir. Bu burçlar ufuktan yavaş yükselir, yani gökyüzünde daha uzun süre görünür kalır. En uzun yükselişli burç, enlem arttıkça Başak ve Terazi olur.
Kısa Yükseliş (Short Ascension): Kuzey yarımkürede Oğlak'tan İkizler'e kadar olan burçlar kısa yükselişlidir. Bu burçlar ufuktan hızla yükselir. Güney yarımkürede durum tersine döner.
Klasik astrolojideki önemi: Yükseliş süreleri, klasik astrolojide pek çok tekniğin temelini oluşturur. Ev büyüklükleri (Porphyry, Alcabitius gibi ev sistemlerinde), profeksiyon hesaplamaları, birincil yönelimler (primary directions) ve gezegen yaşları (planetary ages) kavramlarının hepsinde yükseliş süreleri kullanılır. Ptolemaios, Tetrabiblos'ta emredici/itaat eden burçları (commanding/obeying signs) bu sürelere dayandırır: eşit yükseliş süresine sahip burç çiftleri birbirine "eşit güçlüdür."
Emredici ve İtaat Eden Burçlar (Commanding/Obeying): Eşit yükseliş süresine sahip burç çiftleri, yaz gündönümü ekseni (0° Yengeç / 0° Oğlak) etrafında simetrik konumda olan çiftlerdir. Yaz tarafındaki burç "emreder," kış tarafındaki "itaat eder." Bu kavram antiscia ile yakından ilişkilidir.
Hesaplama formülleri:
Deklinasyon: δ = arcsin(sin(ε) × sin(λ))
Sağ Açıklık: α = atan2(cos(ε) × sin(λ), cos(λ))
Yükseliş Farkı: AD = arcsin(tan(δ) × tan(φ))
Eğik Yükseliş: OA = α − AD