Slav mitolojisinin ne bir Theogonia'sı ne de bir Edda'sı vardır. Elimizde Geçmiş Yılların Öyküsü'nün 980'de Vladimir'in Kiev'e diktirdiği putları sayan listesi, Rus-Bizans antlaşmalarındaki yeminler, İgor Destanı'nın birkaç satırı, Batı Slav tanrılarını anlatan Latin tarihçiler ve putperestliğe karşı yazılmış kilise vaazları var. Bunların yanına on dokuzuncu yüzyılda köylerden derlenmiş çok geniş bir ruh ve tören geleneği eklenir.
Bu şema iki katmanı ayrı tutar. Bir adın gerçekten bir kaynakta geçip geçmediği, hangi kaynakta geçtiği ve hangi bağın araştırmacı kurgusu olduğu her figürün notunda yazılıdır. Rod'un yüce yaratıcı sayılması, Lada ile Lel ailesi ve Belobog-Çernobog ikiliği bu yüzden tartışmalı olarak işaretlenmiştir; internette dolaşan tabloların çoğu bu yeniden kurgulardan gelir. Soy bağı bulunmayan tanrılar için uydurma bağ çizilmemiştir, bu yüzden şema seyrektir ve doğru olan da budur.
116 figür6 Vladimir'in putu4 mevsim eşiği13 soy ve grup
Kısa özet
Slav mitolojisinin toplu bir kitabı yoktur ve en sağlam kaynak, Vladimir'in 980'de Kiev'e diktirdiği altı putu sayan kronik kaydıdır.
Perun antlaşma yeminleriyle, Veles onun yanındaki ikinci adla, Dajbog ile Svarog ise tek bir kenar notuyla tanıklanır.
Tanrıların soyu kaynaklarda yazmadığı için bu şemada yalnız üç dört bağ çizilmiştir ve her biri hangi cümleye dayandığıyla birlikte verilir.
Rod'un yüce yaratıcı sayılması, Lada ile Lel ailesi ve Belobog-Çernobog ikiliği yeniden kurgudur ve notlarda ayrıca işaretlenmiştir.
Slav yılı gündönümlerinde döner: Koliada, Maslenitsa'da Morana'nın yakılması, Kupala gecesi ve yaz ortasının gök gürültüsü günü kilise takvimine olduğu gibi geçmiştir.
Ana hat: kaynaktan halk geleneğine
Şema soldan sağa şu sırayı izler: yaratılış anlatılarının güçleri, Svarog kuşağı, Vladimir'in 980 listesi, kaynaklarda geçen öteki tanrılar, gökyüzünün ev halkı, Batı Slav tanrıları ile tartışmalı adlar, sonra kader ve mevsim güçleri, ev ile orman ruhları, su varlıkları, canavarlar ve en sonda eski tanrıların işini devralan azizler. Kalabalık soylar kesikli çerçeveli grup kutusu olarak gösterilir; kutuya dokununca aşağıdaki liste açılır. Sürükleyerek gezin, Ctrl/⌘ + tekerlek ya da düğmelerle yakınlaştırın.
YaratılışSvarog kuşağı980 listesiTanrıSuCanavarEv ve doğaKader ve mevsimAzizGrup (liste açar)
Slav tanrılarının neredeyse hiçbirinin kaydedilmiş bir soyu yoktur. Şemada çizili birkaç bağdan Dajbog'un Svarog'a bağlanması tek bir kenar notuna, rüzgârların Stribog'a bağlanması İgor Destanı'nın tek cümlesine dayanır. Bağ çizilmemiş olması kaynakta ilişki olmadığı anlamına gelir, ilişkinin hiç var olmadığı anlamına değil.
Soy gezgini: kim kimin çocuğu?
Bir ad yazın ya da şemadaki bir kutuya dokunun. Açılan kartta figürün hangi kaynakta geçtiği, adın başka hangi biçimlerde yazıldığı ve varsa soy bağının neye dayandığı yazılıdır. "Kaydedilmemiş" o figür için bu şemada bağ olmadığı anlamına gelir, kaynaklarda hiç olmadığı anlamına değil.
Yakın soy: büyük anne-babalar · anne-baba ve eşler · kişi ve kardeşler · çocuklar
Soylar ve gruplar
Şemadaki 116 figürün tamamı burada kaynak katmanına ve gruba göre sıralanır. Üstteki çipler türe göre süzer; bir ada dokununca gezgin o kişiyi açar.
Elimizde tek bir derli toplu mitoloji kitabı yok. En sağlam kaynak Geçmiş Yılların Öyküsü'nün 980 yılı kaydıdır; orada Vladimir'in Kiev tepesine diktirdiği putlar Perun, Hors, Dajbog, Stribog, Simargl ve Mokoş diye sayılır. Buna 907, 945 ve 971 antlaşmalarındaki Perun ve Volos yeminleri, İgor Destanı'nın birkaç satırı, Malalas çevirisine düşülmüş bir kenar notu, Batı Slavlar için Thietmar, Bremenli Adam, Helmold ve Saxo Grammaticus, bir de putperestliğe karşı yazılmış kilise vaazları eklenir. Geri kalan her şey on beşinci yüzyıl sonrası derleme ve yorumdur.
Bu soyağacının ne kadarı yeniden kurgu?
Dürüst cevap şu: soy bağlarının neredeyse tamamı. Slav kaynakları tanrıların kimin çocuğu olduğunu söylemez. Şemada çizili birkaç bağdan Dajbog'un Svarog'un oğlu sayılması yalnızca Malalas çevirisine düşülmüş tek bir nota, rüzgârların Stribog'un torunu sayılması İgor Destanı'nın tek cümlesine, rojanitsaların Rod'a bağlanması ise iki adın vaazlarda hep yan yana geçmesine dayanır. Bunun dışında bağ çizmedik, çünkü çizilmiş her ok gerçekte bir tahmin olurdu. Seyrek bir şema, dolu ama uydurma bir şemadan daha doğrudur.
Rod, Lada ve Çernobog gerçek Slav tanrıları mı?
Üçü de farklı derecede tartışmalıdır. Rod vaazlarda gerçekten geçer, ama orada yüce yaratıcı değil, kendisine yemek sunulan bir güçtür; onu bütün tanrıların babası yapan kurgu Boris Rıbakov'a aittir. Lada, Lel ve Polel adları halk şarkılarının nakaratlarından gelir ve Aleksander Brückner bunların tanrı adı olmadığını gösterdi. Çernobog'un tek tanığı Helmold'dur ve Helmold ona karşı bir Belobog'dan hiç söz etmez, o eş sonradan üretilmiştir. Sayfada bu adlar silinmedi, çünkü herkes onları duyuyor; yanlarına neyin kaynak neyin tahmin olduğu yazıldı.
Perun ile Veles arasındaki fırtına miti kaynaklarda var mı?
Böyle adlandırılmış bir mit hiçbir Slav metninde anlatılmaz. Vyaçeslav İvanov ile Vladimir Toporov bu miti halk bilmecelerinden, şarkı kırıntılarından, Baltık ve Hint-Avrupa koşutlarından yola çıkarak kurdu: fırtına tanrısı yerdeki yılan-tanrıyı kovalar, sürüyü ya da eşi geri alır, yağmur yağar. Kurgunun dayandığı ipuçları gerçektir, örneğin Perun'un tepede, Volos'un aşağı mahallede durması ve yeminlerin ikisini karşı karşıya getirmesi. Yine de bu bir yeniden kurgudur ve ders anlatırken böyle söylenmelidir.
Slav yılı hangi günlerde döner?
Slav halk takvimi gündönümleri ve onların arasındaki iki eşik üstüne kuruludur. Kış gündönümünde Koliada şarkıları ve ev gezmeleri yapılır, kışın sonunda Maslenitsa haftası kutlanır ve Morana kuklası yakılıp suya atılarak kış uğurlanır, yaz gündönümünde Kupala gecesinde ateşten atlanır ve çelenkler suya bırakılır, yaz ortasında ise gök gürültüsünün günü gelir. Kilise bu dört tarihi yerinden oynatmadı, üstlerine kendi yortularını koydu; gündönümü Noel ile Vaftizci Yahya'nın doğumu oldu, gök gürültüsünün günü İlyas Peygamber'e verildi. Takvim araçlarında bu tarihleri kendi doğum haritanızla karşılaştırabilirsiniz.
Paylaş:
Devamını Keşfedin
Slav yılı gündönümlerinde döner
Koliada, Maslenitsa, Kupala gecesi ve yaz ortasının gök gürültüsü günü, hepsi gökyüzünün dört eşiğine bağlıdır. Takvim araçlarında bu eşikleri yıl yıl görebilirsiniz.