Sapma (declination), bir gök cisminin göksel ekvatorun ne kadar kuzeyinde veya güneyinde olduğunu gösteren açısal ölçüdür. Kuzey sapma pozitif (+), güney sapma negatif (−) değerle ifade edilir. Güneş'in sapması yıl boyunca yaklaşık +23.5° ile −23.5° arasında değişir; bu değişim mevsimlerin oluşumunun temel nedenidir.
Astrolojide sapma, paralel ve kontra-paralel açıların hesabında kullanılır. Aynı sapmaya sahip iki gezegen paralel kabul edilir ve bu durum kavuşuma benzer bir etki taşır. Zıt sapmalara sahip (biri kuzey, diğeri güney) iki gezegen ise kontra-paralel kabul edilir ve karşıtlık açısına benzetilir. Klasik astrologlar sapma değerlerini özellikle gezegenlerin gücünü değerlendirmede kullanmıştır.
Sapma, göksel ekliptik enlem (celestial latitude) ile karıştırılmamalıdır. Ekliptik enlem, bir cismin ekliptik düzlemine olan uzaklığını ölçerken, sapma göksel ekvatora olan uzaklığı ölçer. Ancak her iki değer de bir gezegenin ekliptik boylamının ötesinde ek konum bilgisi sağlar ve klasik dönemde özellikle Ay'ın düğüm noktalarına yakınlığı değerlendirilirken dikkate alınmıştır.
Sapma kavramı Hipparkhos döneminden beri bilinmekte olup Ptolemy Almagest'te güneş sapmasının hesaplanması için trigonometrik yöntemler sunmuştur. İslam astronomları, özellikle el-Hârizmî ve el-Battânî, sapma tablolarını büyük hassasiyetle hesaplamıştır. Astrolog Guido Bonatti, Liber Astronomiae'de sapmanın astrolojik yorumdaki önemini vurgulamıştır.
Klasik astroloji eğitimlerimize katılın.
Eğitimleri İncele