Astrolojik Açılar

Açı Nedir?

Astrolojide açılar, gezegenlerin ekliptik üzerindeki dereceleri arasındaki açısal ilişkilerdir. İki gezegen arasındaki bu geometrik bağ, enerjilerinin nasıl etkileştiğini tanımlar. Açılar, bir doğum haritasındaki dinamikleri anlamak için temel araçlardır, uyumlu akışlardan zorlu gerilimlere kadar farklı deneyimleri simgelerler.

Bu Araç Hakkında

Klasik astrolojide açı (Latince aspectus, "bakış"), gezegenlerin zodyak çemberi üzerinde birbirini belirli derece aralıklarıyla "görmesi"dir. Ptolemaios Tetrabiblos'ta yalnızca beş ilişkiyi meşru sayar; bunlar çemberi tam veya yarım sayılarla bölen oranlardan doğar: kavuşum (0°), sekstil (60°), kare (90°), üçgen (120°) ve karşıtlık (180°). Bu beşi "majör" ya da Ptolemaik açılardır; sayfanın yukarısında ayrıca listelenen yarım sekstil, yarım kare, kuintil gibi ince açılar geç dönemin (özellikle Kepler ve sonrasının) eklediği, geleneksel olmayan minör açılardır ve klasik doktrinde yer almaz.

Bu açılar iki büyük sınıfa ayrılır. Sekstil ve üçgen uyumlu (dostane) açılardır; uyuşan tabiatlardaki burçları birbirine bağlar: sekstil aynı cinsiyetteki (eril-eril, dişil-dişil), üçgen ise aynı unsuru paylaşan burçları. Kare ve karşıtlık uyumsuz (husumetli) açılardır; çatışan tabiatları karşı karşıya getirir, gerilim ve mücadele doğurur. Kavuşum ise tek başına ne dosttur ne düşman: iki gezegenin aynı derecede birleşmesidir ve değerini, birleşen gezegenlerin iyicil (Jüpiter, Venüs) ya da kötücül (Satürn, Mars) oluşundan alır. Ptolemaios bu uyumlu / uyumsuz ayrımını burçların geometrik düzenine, gördükleri ya da görmedikleri konumlara dayandırır.

Açıların harita yorumundaki yerini astrolojik açılar nedir yazımızda daha geniş biçimde ele alıyoruz.

Bir açının "tam" dereceden ne kadar sapabileceği orb (açı kıramı) ile belirlenir. Geleneksel astrolojide orb açıya değil, gezegenin kendisine bağlıdır: her gezegenin etrafında, ışığının yayıldığı bir parlaklık alanı vardır. Bu değerler için iki gelenek vardır ve rakamları birbirini tutmaz. El-Bîrûnî ve Ebu Maşer'e göre Güneş'in orbu 15°, Ay'ın 12°, Satürn ile Jüpiter'in 9°, Mars'ın 8°, Venüs ile Merkür'ün 7°'dir. William Lilly Christian Astrology'de Güneş'e 17°, Ay'a 12,5°, Jüpiter'e 12°, Satürn'e 10°, Venüs'e 8°, Mars'a 7,5°, Merkür'e 7° verir. Lilly'nin değerleri Güneş, Ay, Jüpiter, Satürn ve Venüs'te daha geniş, Mars'ta biraz daha dardır. Merkür iki sistemde de 7°'dir. Hesap iki gelenekte de aynı işler. İki gezegen arasındaki mesafe, iki orbun toplamının yarısını (moiety) aşmıyorsa açı kurulmuş sayılır. Örneğin Lilly'ye göre Güneş ile Satürn için bu sınır (17 + 10) / 2 = 13,5°'dir. El-Bîrûnî ve Ebu Maşer'e göre (15 + 9) / 2 = 12°'dir. Bu, açıya tek bir sabit orb atayan modern alışkanlıktan farklıdır; sayfadaki ±8°, ±4° gibi değerler pratik bir kolaylık olarak verilmiştir, klasik kıram ise gezegen-temellidir.

Klasik yorumda açının yönü tabiatı kadar önemlidir. Hızlı gezegen yavaşa doğru yaklaşıp açıyı tamı tama kurmak üzereyse açı yaklaşan (applying) durumdadır ve etkisi kuvvetli, henüz gerçekleşecek bir olaya işaret eder; tam dereceyi geçip uzaklaşıyorsa uzaklaşan (separating) durumdadır ve etkisi geçmişe ait, zayıflayan bir mesele sayılır. Lilly horary (saat) astrolojisinde tüm hükmü bu ayrıma kurar: bir işin olup olmayacağını, vekil gezegenler arasında yaklaşan bir açı bulunup bulunmadığına bakarak okur. Buna ek olarak "ışın atma" (Yunanca aktinobolia) kavramı vardır. Gezegen bir noktayı bizzat işgal etmese de ışınıyla oraya tesir eder. Porfirios'a göre gezegen burç sırasında ileriye bakar, geriye ise ışın atar. Işının yönü de ayrıca adlandırılır. Burç sırasında sonra gelen gezegen, burç sırasının tersine, geriye doğru sağdan (dexter) açı atar. Önce gelen gezegen ise ileriye doğru soldan (sinister) açı atar. Örneğin Satürn Oğlak'ta, Güneş Koç'ta ise Güneş Satürn'e sağdan kare, Satürn de Güneş'e soldan kare atar.

Eski doktrinde dikkat edilecek ince bir nokta da açıların önce burçlar arası sayılmasıdır. En arkaik katmanda açı, derece-orbundan önce tüm-burç (whole-sign) ilişkisidir: Koç'taki bir gezegen, kaç derecede olursa olsun, kendisinden üç burç ötedeki Yengeç ve Oğlak'ı kare, dört burç ötedeki Aslan ve Yay'ı üçgen "görür". Birbirini hiç görmeyen konumlar (yarım sekstil ve kuinkunks) klasik anlamda açısız sayılır; bunlara geleneksel literatürde çoğu zaman "aversiyon" (yüz çevirme) denir. Derece-orbu ise bu burç ilişkisinin ne zaman tamlık kazandığını ve hükmün ne kadar kuvvetli olduğunu gösterir. İki katman birlikte çalışır: burç açıyı kurar, derece onu keskinleştirir.

Bu rehber ne yapar? Yukarıdaki kartlar ve tablo, beş Ptolemaik majör açıyı dereceleri, pratik orbları, burç ilişkileri ve uyumlu / uyumsuz tabiatlarıyla; ince (geleneksel olmayan) açıları ise ayrı bir başlık altında bir arada sunar. Böylece bir doğum ya da saat haritasındaki gezegen ilişkilerini hangi açının bağladığını hızlıca görüp, kavuşumdan karşıtlığa uzanan bu temel geometrik dili tek bakışta gözden geçirebilirsiniz.