Astroloji Sözlüğü

Klasik Yazarlar ve Eserler

Helenistik dönemden Rönesans'a uzanan astroloji geleneğinin yazarları ve temel eserleri bu kategoride toplanır. Ptolemaios, Vettius Valens, Dorotheus ve Firmicus Maternus gibi Helenistik ve Roma dönemi yazarlarının yanında Mâşâallah, Ebû Ma'şer, el-Bîrûnî ve İbn Ezra gibi Arapça ve İbranice yazan astrologlar ile Guido Bonatti yer alır. Her maddede yazarın dönemi, eserleri ve sitedeki araçlarla bağlantısı anlatılır.

22 terim
Yunanca: Mathēmatikē Syntaxis / Arapça: el-Mecistî / Latince: Almagestum

Almagest, Claudius Ptolemaios'un yaklaşık MS 150'de yazdığı on üç kitaplık matematiksel astronomi eseridir. Güneş, Ay ve gezegenlerin hareketlerini geometrik modellerle hesaplar ve 48 takımyıldıza dağılmış 1022 yıldızın kataloğunu verir.

İngilizce: Anonymous of 379 / Türkçe: 379 Yılı Anonim Metni / Konusu: parlak sabit yıldızlar

Anonymous 379, yazarı bilinmeyen ve metindeki verilerden 379 yılına tarihlenen kısa bir Yunanca astroloji metnidir. Parlak sabit yıldızların gezegen doğalarını ve doğum haritasında hangi koşullarda etkili olduklarını anlatır.

Yunanca: Anthologiai (Antolojiler) / İngilizce: Anthology

Anthologiae (Antolojiler), Vettius Valens'in MS 2. yüzyılda Yunanca yazdığı dokuz kitaplık astroloji eseridir. Kuralları gerçek doğum haritaları üzerinde anlatması ve sınaması, onu Helenistik astroloji uygulamasını gösteren en zengin kaynaklardan biri yapar.

Yunanca: Teukros ho Babylōnios / Latince: Teucer

Babilli Teukros, burçlarla ve dekanlarla birlikte doğan yıldızların (paranatellonta) listeleriyle tanınan Helenistik astroloji yazarıdır. Yaşadığı dönem kesin olarak bilinmez, araştırmacılar onu genellikle MÖ 1. yüzyıl ile MS 1. yüzyıl arasına yerleştirir.

Latince: Carmen Astrologicum (Astroloji Şiiri) / Yunanca: Pentateukhos / Arapça çevirmeni: Ömer b. Ferruhân et-Taberî

Carmen Astrologicum, Sidonlu Dorotheus'un MS 1. yüzyılda Yunanca manzum olarak yazdığı beş kitaplık astroloji eserine verilen addır. Yunanca aslının büyük kısmı kayıptır. Bugün okunan tam metin Arapça çeviriden gelir.

Yunanca: Klaudios Ptolemaios / Latince: Ptolemaeus / Arapça: Batlamyûs / İngilizce: Ptolemy

Claudius Ptolemaios, MS 2. yüzyılda İskenderiye'de çalışmış astronom, matematikçi ve coğrafyacıdır. Astronomideki başyapıtı Almagest, astrolojideki temel eseri Tetrabiblos'tur. Türkçe ve Osmanlıca kaynaklarda Batlamyus adıyla anılır.

Arapça: Ebû Ma'şer Ca'fer b. Muhammed el-Belhî / Latince: Albumasar / Diğer yazım: Abu Ma'shar

Ebû Ma'şer el-Belhî (787-886), Abbâsî Bağdat'ında çalışmış Horasanlı astrologdur ve Latincede Albumasar adıyla bilinir.

Arapça: Ebû Reyhân Muhammed b. Ahmed el-Bîrûnî / Başlıca astroloji eseri: Kitâbü't-Tefhîm

el-Bîrûnî (973'te doğdu, 1048'den sonra öldü), Harezm doğumlu astronom, matematikçi ve tarihçidir. 1029'da yazdığı Kitâbü't-Tefhîm li-Evâili Sınââti't-Tencîm, astrolojinin temel kavramlarını soru-cevap düzeninde anlatan ve klasik geleneğin en çok başvurulan el kitaplarından biri olan eserdir.

Latince: Iulius Firmicus Maternus / Eseri: Matheseos Libri VIII (Mathesis)

Iulius Firmicus Maternus, MS 4. yüzyılda yaşamış Sicilyalı Latin yazardır. Sekiz kitaplık Mathesis'i, Antik Çağ'dan günümüze ulaşan en kapsamlı Latince astroloji el kitabıdır.

Latince: Guido Bonatus / Eseri: Liber Astronomiae (Liber Introductorius ad Iudicia Stellarum)

Guido Bonatti, 13. yüzyılda yaşamış İtalyan astrologdur. On bölümlük Liber Astronomiae'si Arap astrolojisinin Latince birikimini geniş bir el kitabında toplar ve Lilly'ye kadar uzanan Avrupa geleneğinin ana kaynaklarından biri olur.

İbranice: Avraham ibn Ezra / Latince: Abraham Avenare, Avenezra

Avraham ibn Ezra, 12. yüzyılda yaşamış Endülüs doğumlu Yahudi bilgin, şair, Tevrat şârihi ve astrologdur. Arapça astroloji birikimini İbranice yazdığı bir dizi kitapla aktarmış, bu kitaplar Latince çevirileriyle Avrupa'da da okunmuştur.

Latince: Marcus Manilius / Eseri: Astronomica (beş kitap)

Marcus Manilius, MS 1. yüzyılın başında yaşamış Romalı şairdir. Latince vezinle yazdığı beş kitaplık Astronomica, astrolojiyi bütünlüklü anlatan ve günümüze ulaşan en eski Latince metindir.

Arapça: Mâşâallah b. Eserî el-Basrî / Latince: Messahala / Diğer yazım: Maşaallah

Mâşâallah, 8. yüzyılın ikinci yarısı ile 9. yüzyılın başında yaşamış Basralı Yahudi astrologdur. Abbâsî döneminin ilk büyük astrologlarındandır.

Latince: Matheseos Libri VIII (Mathesis üzerine sekiz kitap)

Mathesis, Firmicus Maternus'un MS 4. yüzyılın 330'lu yıllarında yazdığı sekiz kitaplık Latince astroloji eseridir. Adındaki mathesis sözcüğü bu dönemde öğrenim ve bilgi anlamının yanında özellikle astroloji için kullanılıyordu.

Yunanca: Rhētorios ho Aigyptios / Eseri: astroloji derlemesi (Compendium)

Mısırlı Rhetorius, yaklaşık 6. ya da 7. yüzyılda yaşamış bir astroloji derleyicisidir. Önceki Helenistik yazarlardan topladığı bölümlerle oluşturduğu derleme, kaybolmuş birçok metnin içeriğinin bilinmesini sağlar.

Yunanca: Paulos Alexandreus (İskenderiyeli Paulos) / Eseri: Eisagōgika (Giriş Bilgileri)

Paulus Alexandrinus, MS 4. yüzyılın ikinci yarısında İskenderiye'de yaşamış Helenistik astrologdur. Oğlu Kronammon'a hitaben yazdığı Eisagōgika (Giriş Bilgileri) kısa ve düzenli bir başlangıç kitabıdır ve Hermetik yedi noktanın en tanınmış aktarımını içerir.

Arapça: Gâyetü'l-Hakîm (Bilgenin Amacı) / Latince: Picatrix

Picatrix, Arapça aslı Gâyetü'l-Hakîm (Bilgenin Amacı) olan, gezegenlerin ve Ay menzillerinin etkisinden yararlanan tılsım ve astrolojik büyü üzerine dört kitaplık bir eserdir. 10. ya da 11. yüzyılda Endülüs'te derlendiği kabul edilir.

Arapça: Sehl b. Bişr el-İsrâilî / Latince: Zael, Zahel / Diğer yazım: Sahl ibn Bishr

Sahl ibn Bişr, 9. yüzyılın ilk yarısında yaşamış Yahudi kökenli astrologdur. Soru ve seçim astrolojisi üzerine yazdığı kısa ve düzenli kitaplar Latinceye Zael adıyla çevrilmiş ve Ortaçağ Avrupa'sında el kitabı olarak okunmuştur.

Yunanca: Dōrotheos / Latince: Dorotheus Sidonius / Eseri: Carmen Astrologicum (Pentateukhos)

Sidonlu Dorotheus, MS 1. yüzyılda yaşamış Helenistik astrolog ve şairdir. Doğum haritası ve seçim astrolojisini anlatan beş kitaplık manzum eseri, Arapça çevirisi aracılığıyla Ortaçağ İslam ve Latin astrolojisinin en etkili kaynaklarından biri olmuştur.

Yunanca: Apotelesmatika ya da Tetrabiblos (Dört Kitap) / Latince: Quadripartitum

Tetrabiblos, Claudius Ptolemaios'un MS 2. yüzyılda Yunanca yazdığı dört kitaplık astroloji eseridir.

Yunanca: Hēphaistiōn ho Thēbaios / Diğer yazım: Hephaistion / Eseri: Apotelesmatika (üç kitap)

Thebaili Hephaistio (Hephaistion), 380 yılında doğmuş Mısırlı Helenistik astrologdur. 5. yüzyılın başında yazdığı üç kitaplık Apotelesmatika, başta Ptolemaios ve Dorotheus olmak üzere önceki yazarları derleyen bir özettir.

Yunanca: Ouettios Oualēs / Eseri: Anthologiae (Antolojiler)

Vettius Valens, MS 2. yüzyılda yaşamış, Antakya doğumlu Helenistik astrologdur.

← Tüm Sözlük