Maya rahipleri Venüs'ün 584 günlük döngüsünü dört evreye böldüler. Her evrenin başlangıcı bir tehlike kapısıydı; özellikle helyak doğuşta Venüs mızraklarıyla saldıran tanrı olarak çizilirdi.
20 günlük isimler 13 sayıyla eşleştirilir; her gün eşsizdir ve 260 günde bir tekrar eder. 260 sayısının kaynağı tartışmalıdır; insan gebelik süresine, Tikal enleminde güneşin zenith geçişleri arasındaki süreye veya 13×20 vigesimal-13'lü kutsal şemaya bağlanır.
Doğum günü Tzolk'in tarihinizi belirler ve Maya kozmovizyonunda kişisel kaderle ilişkilendirilir.
18 ay × 20 gün artı 5 günlük Wayeb' dönemi. Tropik yıla yakın ama tam değil; 1500 yılda yaklaşık 365 gün kayma yapar (intercalation yok).
Wayeb' dönemi tehlikeli sayılırdı; portallar açılır, ritüel oruç ve evden çıkmama uygulanırdı.
Tzolk'in ve Haab' kombinasyonu — bir tarih (örneğin "4 Ajaw 8 Kumk'u") tam 52 yıl sonra tekrarlanır. Bu Maya kültüründe nesil dönüşümünün ölçüsüydü.
52 yıllık döngünün sonunda New Fire töreni yapılırdı; ateşler söndürülür, sonra yeniden tutuşturulurdu.
Lineer gün sayısı sistemi; mitolojik başlangıçtan (4 Ajaw 8 Kumk'u, GMT korelasyonunda 11 Ağustos MÖ 3114) itibaren günleri sayar. 13 baktun = 1.872.000 gün ≈ 5125 yıl bir "büyük çağı" oluşturur.
13.0.0.0.0 — yani büyük çağın sonu — 21 Aralık 2012'ye denk geldi; popüler "dünya sonu" yorumlarının kaynağı.
Long Count gün sayısı ile modern Julian Day Number arasındaki köprü. Bu sabit, Long Count 0.0.0.0.0'ın JDN 584283'e (Gregoryen 11 Ağustos MÖ 3114) karşılık gelmesini sağlar.
Alternatif GMT+1 (584284) ve GMT-2 (584285) korelasyonları akademik tartışmaya konudur; bu araç çoğunluğun kabul ettiği 584283'ü kullanır.
Yeraltı dünyasının dokuz tanrısı; her gece sırayla biri hüküm sürer. Klasik dönem yazıtlarında Long Count ile birlikte verilir.
Tzolk'in (260), Haab' (365) ve Lords of the Night (9) döngüsü 16.380 günde — yaklaşık 45 yılda — bir tekrarlanır.
Sayfanın tam içeriğini PDF olarak indir, e-posta listemize katıl.
Maya takvimi hakkında merak edilenler
Tzolk'in ("günlerin sayımı") 13 sayı × 20 gün-adı = 260 günlük kutsal döngüdür ve hiçbir astronomik nesneye doğrudan bağlı değildir. Önerilen kökenler arasında insan gebeliğinin ortalama süresi (~266 gün), Mezoamerika'da mısırın olgunlaşma süresi, Venüs'ün gözlenebilir döngüleri ve 13 göksel kat × 20 parmak (Maya sayı sistemi vigesimaldir) sayılır. Doğum günü Tzolk'in tarihi Maya kozmovizyonunda kişisel kaderle ilişkilendirilir; her gün adının bir koruyucu tanrısı ve karakteri vardır.
Haab' 18 ay × 20 gün + 5 günlük Wayeb' = 365 günlük sivil yıldır; Mısır sivil takvimine yapısal olarak benzer fakat artık günü yoktur. Sonda eklenen beş Wayeb' günü ("isimsiz günler") Maya kozmovizyonunda tehlikeli eşik dönemidir: yeraltı dünyasına portallar açılır, ritüel oruç tutulur, evden çıkılmaz, önemli kararlar verilmez. Gregoryen yıla göre her dört yılda yaklaşık bir gün geri kayar — interkalasyon yapılmaz, çünkü Haab' "olduğu gibi" kutsal sayılır.
Calendar Round, Tzolk'in (260 gün) ile Haab' (365 gün) döngülerinin eş zamanlı tekrar etmesi için geçen süredir. İki sayının en küçük ortak katı 18.980 gün ≈ 52 Haab' yılı ≈ 73 Tzolk'in döngüsü'dür. Bir Maya tarihi (örneğin "4 Ajaw 8 Kumk'u") tam 52 yıl sonra tekrarlanır. Mezoamerika'da bu döngü nesil dönüşümünün ölçüsüydü; Aztekler de aynı 52 yıllık döngüyü "Yeni Ateş" töreniyle kutlardı, eski tüm eşyalar imha edilir, ateşler söndürülüp yeni ateş yakılırdı.
Long Count, çok daha uzun zaman dilimlerini tek bir sayı dizisiyle ifade eden Maya derin-zaman sistemidir. Birimleri vigesimal (20'lik) tabandadır: 1 k'in = 1 gün, 1 uinal = 20 k'in, 1 tun = 18 uinal = 360 gün, 1 k'atun = 20 tun = 7200 gün, 1 b'ak'tun = 20 k'atun = 144.000 gün (~394 yıl). Tarihler "13.0.0.0.0" gibi yazılır; başlangıç noktası ("0.0.0.0.0") mitolojik yaratılış olan 11 Ağustos MÖ 3114'tür. 13.0.0.0.0 dolduğu gün — 21 Aralık 2012 — bir baktun döngüsünün sonu olduğu için "kıyamet" söylentilerine konu oldu.
Dresden Codex'in 24-29. sayfaları, Venüs'ün 584 günlük sinodik döngüsünün Maya tarafından son derece hassas bir biçimde tablolaştırıldığını gösterir. Tablo 8. ile 11. yüzyıl arasında gözlenmiş gerçek Venüs konumlarına dayanır ve sabah-yıldızı, üst kavuşum, akşam-yıldızı, alt kavuşum aşamalarını ayrı ayrı işler. Beş Venüs döngüsü sekiz Haab' yılına eşittir (5 × 584 = 8 × 365 = 2920 gün); bu eşitlik Maya astronomisinin en zarif keşiflerinden biridir. Venüs'ün alt kavuşumu Maya kültüründe tehlike getirici sayılır; savaş ilanlarının zamanlaması bu hesaptan okunur.
Maya kozmovizyonunda yeraltı dünyasının dokuz tanrısı — G1, G2 ... G9 olarak Schellhas notasyonuyla adlandırılır — her gece sırayla hüküm sürer. Klasik dönem yazıtlarında Long Count tarihiyle birlikte hangi Lord'un nöbet aldığı belirtilir. Tzolk'in (260), Haab' (365) ve Lords of the Night (9) tek bir kombinasyon olarak 16.380 günde — yaklaşık 45 yılda — bir tekrar eder. Maya Long Count tarihlerini Gregoryen tarihlere bağlamak için kullanılan standart sabit GMT korelasyonu (Goodman-Martínez-Thompson, JDN 584283)'tür; bu sabite göre Long Count 0.0.0.0.0 = 11 Ağustos MÖ 3114'tür.