Antik Takvim Sistemleri Serisi

Yunan Takvimi

✦ ⁕ ✦

Ay döngülerinin polis polis ördüğü çok katmanlı zaman. Hesiod'un yıldız çiftçiliğinden Antikythera'nın bronz dişlilerine, Atina festivallerinden Helenistik astrolojinin Aleksandriya'daki doğuşuna. On iki burcun ve doğum haritasının kavramsal vatanı.

Neden Bu Rekonstrüksiyon?

Helenistik dönemde Aleksandriya, dünyanın bilinen en büyük kütüphanesini, en yetkin matematikçilerini ve gökyüzünü en sistematik biçimde okuyan rahiplerini bir araya getirdi. Babil'in yüzlerce yıllık ay-gezegen kayıtları, Mısır'ın otuz altı dekanı ve sabit yıldız haritaları, Yunan'ın geometrik soyutlama dehası burada birleşti. Doğum haritası (genethliology), on iki ev sistemi, açılar doktrini ve burç-gezegen-tanrı eşleştirmelerinin Akdeniz'e yayılan biçimi bu sentezin ürünüdür. Hermes Trismegistos efsanesi de bu noktada doğar; Yunan'ın Hermes'i Mısır'ın Thoth'una karışır.

Ama Yunan'da tek bir takvim yoktu. Her polis kendi ay isimlerini, festival yılını, intercalation kuralını kullandı. Atina ile Sparta arasında neredeyse hiçbir ay adı örtüşmez; Makedonya'nın takvimi Atina'dan tamamen farklı bir mantıkla işler. Buna rağmen, dört yılda bir Olimpia, Delphi, Nemea ve Korint Kıstağı'nda toplanan yarışmalar tüm Hellen dünyasını ortak bir kozmik ritme bağlardı. Bu döngü Olympiad; Yunanlıların zamanı saymanın resmi yolu.

Bu araç o sistemi bugünün gözüyle yeniden kurar. Seçtiğiniz yılın yaz gündönümü sonrası ilk yeni hilali Atina takviminin Hekatombaion 1'i olarak hesaplanır, sonra on iki ay sırayla dökülür. Her ay için Atina festivallerini, ay-spesifik tanrıları, Hesiod'un helyak doğuş tarımsal takviminden eşleşen yıldız kayıtlarını ve günün üç dekadlık ay-evreli isimlendirme sistemini gösterir. Pan-Helenik Oyunlar döngüsü, Antikythera Mekanizması'nın ön ve arka kadranları, Helenistik astrolojinin doğuş hattı ve diğer polislerin ay isimleri ayrı bölümler.

Modern Türkçeye geçmiş Yunan kelimelerinin pek çoğu astronomik kökenlidir: zodyak, planet, kozmos, astronomi, parapegma, helyak. Yunan-Mısır-Babil sentezi olan klasik astroloji, dilimizin altında hâlâ konuşur.

Hekatombaion 1: ···

On İki Ay

Atina takvimi; en iyi belgelenmiş Helen polis takvimi. Her ay yaz gündönümü sonrası ilk yeni hilalin batı ufkunda göründüğü akşamla başlar. Tıklayın; festivalleri, ay-tanrı eşleştirmesini, Hesiod'un yıldız kayıtlarını ve günün üç dekadlık adlandırmasını görün.

Noumenia (yeni ay, gün 1)
Dolunay civarı (gün 15)
Festival günü
Hekate Deipnon (son gün)

Hesiod'un Yıldız Takvimi

Ἔργα καὶ Ἡμέραι; İşler ve Günler. Yaklaşık MÖ 700, Boiotia. Yunanlı çiftçinin yıllık döngüsü; ay isimleri yerine yıldızlarla işaretlenir. Pleiades, Arcturus, Sirius, Orion'un helyak doğuş ve batışları tarımın metronomudur.

Pan-Helenik Oyunlar

Dört yıllık döngü; Olympiad. Tüm Hellen dünyasının ortak takvim referansı. Antikythera Mekanizması'nın arkasında dişli bir kadran bu döngüyü işler.

Antikythera Mekanizması

MÖ ~150-100. Bilinen en eski analog astronomik hesap makinesi. 1900'de Yunan süngerciler tarafından bir batık Roma gemisinden çıkarıldı. Bronz dişlilerle Güneş, Ay, beş gezegen, ay evreleri, tutulmalar, Metonik döngü, Olimpiyat döngüsü, parapegma yıldız doğuşları işliyordu.

Ön Kadran · Solar-Zodyak

  • Dış halka Mısır takvimi 12 ay × 30 gün + 5 epagomenai
  • İç halka Yunan zodyağı 12 × 30°
  • İbreler Güneş, Ay, beş gezegen pozisyonları
  • Ay küresi evre göstergesi (siyah-beyaz)
  • Parapegma yıldız helyak doğuşları kazınmış

Arka Kadran · Lunisolar Döngüler

  • Metonik spiral 19 yıl = 235 sinodik ay
  • Callippic 76 yıl = 4 Metonik döngü
  • Olympiad 4 yıl, Pan-Helenik Oyunlar
  • Saros spirali 18 yıl tutulma döngüsü
  • Exeligmos 54 yıl, üçlü Saros

Helenistik Astrolojinin Doğuşu

İskender'in MÖ 332'de Mısır'ı fethi sonrası Aleksandriya'da Babil-Mısır-Yunan sentezi. Doğum haritasının doğduğu hat.

Diğer Polis Takvimleri

Atina ile karşılaştırma. Her şehir devleti kendi ay isimlerini kullanırdı; örtüşme nadir, transfer dolaylıdır.

# Atina Sparta Makedonya Delphi Yaklaşık Mevsim
1HekatombaionHekatombeusLoiosApellaiosTem-Ağu
2MetageitnionKarneiosGorpiaiosBoukatiosAğu-Eyl
3Boedromion(bilinmiyor)HyperberetaiosBoathoosEyl-Eki
4Pyanepsion(bilinmiyor)DiosHeraiosEki-Kas
5Maimakterion(bilinmiyor)ApellaiosDaidaphoriosKas-Ara
6Poseideon(bilinmiyor)AudnaiosPoitropiosAra-Oca
7Gamelion(bilinmiyor)PeritiosAmaliosOca-Şub
8Anthesterion(bilinmiyor)DystrosBysiosŞub-Mar
9ElaphebolionHyakinthiosXandikosTheoxeniosMar-Nis
10Mounichion(bilinmiyor)ArtemisiosEndyspoitropiosNis-May
11Thargelion(bilinmiyor)DaisiosHerakleiosMay-Haz
12Skirophorion(bilinmiyor)PanemosIlaiosHaz-Tem

Sparta'da çoğu ay adı kayıp veya tartışmalı; bilinenler iki ana festivalden geliyor. Makedonya isimleri Helenistik dönemde Yakın Doğu'ya İskender ile birlikte taşındı; Selevkos imparatorluğunda resmi takvim olarak kaldı.

Birincil ve İkincil Kaynaklar

  • Hesiod, Ἔργα καὶ Ἡμέραι (İşler ve Günler), ~MÖ 700; çev. M. L. West, Oxford UP, 1988.
  • Atina takvimi; J. D. Mikalson, The Sacred and Civil Calendar of the Athenian Year, Princeton UP, 1975.
  • Atina festivalleri; H. W. Parke, Festivals of the Athenians, Cornell UP, 1977.
  • Pan-Helenik Oyunlar; D. G. Kyle, Sport and Spectacle in the Ancient World, Wiley-Blackwell, 2014.
  • Antikythera Mekanizması; T. Freeth ve A. Jones, "The Cosmos in the Antikythera Mechanism," ISAW Papers 4, 2012.
  • Antikythera front dial; Y. Bitsakis ve A. Jones, The Front Dial and Parapegma Inscriptions, Almagest 7, 2016.
  • Helenistik astroloji; C. Brennan, Hellenistic Astrology: The Study of Fate and Fortune, Amor Fati, 2017.
  • Yunan astronomisi; J. Evans, The History and Practice of Ancient Astronomy, Oxford UP, 1998.
  • Eleusinian Mysteries; W. Burkert, Ancient Mystery Cults, Harvard UP, 1987.
  • Anthesteria; R. Hamilton, Choes and Anthesteria, Michigan UP, 1992.
  • Ptolemy, Tetrabiblos, MS 2. yy; çev. F. E. Robbins, Loeb Classical Library, 1940.
  • Dorotheus Sidonius, Carmen Astrologicum, MS 1. yy; çev. D. Pingree, Teubner, 1976.
  • Vettius Valens, Anthologiae, MS 2. yy; çev. M. Riley (pdf), 2010.
  • Lunisolar döngüler ve Olympiad; C. Tuplin ve T. Rihll (ed.), Science and Mathematics in Ancient Greek Culture, Oxford UP, 2002.

Devamını Keşfedin

Bu takvimin ardındaki gökyüzü hikâyesini podcast’te dinleyin

Bu araç Hekatombaion 1'i yaz gündönümü sonrası ilk yeni hilalden hesaplar ve on iki Atina ayını festivalleri ve Hesiod'un yıldız kayıtlarıyla dizer; bu takvimin ardındaki gökyüzü hikâyesini Kutsala Dönüş'te anlatıyoruz.

Podcast'i Dinle →

Bu takvimi yanında bulundur

Sayfanın tam içeriğini PDF olarak indir, e-posta listemize katıl.

TAM LİSTE

Atina Festival ve Ay Dizini

Atina takviminin 12 ayı, her ayın festivalleri, Pan-Helenik Oyunlar, Hesiod’un yıldız takvimi ve Helenistik astrolojinin doğuş çizelgesi. Ay adları hem Latin harfleriyle (Hekatombaion) hem özgün Yunan yazımıyla (Ἑκατομβαιών) verilmiştir.

Hekatombaion (Ἑκατομβαιών) Temmuz-Ağustos

Yüz öküz kurban ayı (Hekatombe sunularından) · Tanrı: Apollon, Athena · Yaz başı / yıl başı · Yengeç-Aslan · Yaz gündönümü sonrası ilk yeni hilal · Atina yılının ilk ayı. Kronos şereflendirilir; köleler için yıllık izin günü Kronia. Ayın 28'i Panathenaia, kentin koruyucu tanrıçası Athena'nın doğum günü. Dört yılda bir Büyük Panathenaia düzenlenir; yeni dokunmuş peplos Erechtheion'a taşınır.

1 Noumenia
Yeni hilalin görüldüğü gece. Hane içi adak; Selene, Apollon Noumenios, Hestia için. Plutarkos'a göre 'günlerin en kutsalı'.
2 Agathos Daimon
İyi Ruh günü; aile koruyucu daimon'una libasyon.
4 Aphrodisia
Aphrodite için sunağı arındıran güvercin kurbanı.
12 Kronia
Kronos için festival. Atina'da kölelere yıllık izin verilir; efendi-köle sosyal düzeni geçici olarak askıya alınır. Roma Satürnalia'sının önceli.
16 Synoikia
Zeus Phratrios için. Theseus'un Attika köylerini Atina çatısı altında birleştirmesinin anısı.
21 Artemis sunusu
Artemis ve Kourotrophos (çocukları büyüten tanrıça) için kurban.
28 Panathenaia
Athena'nın doğum günü. Yeni peplos prosesyonu Kerameikos'tan Akropolis'e; atletik oyunlar (Büyük Panathenaia yıllarında). Yılın en büyük sivil festivali.

Metageitnion (Μεταγειτνιών) Ağustos-Eylül

Komşu değişimi ayı (Apollon Metageitnios) · Tanrı: Apollon · Yaz · Aslan-Başak · Hekatombaion sonrası ikinci yeni hilal · Apollon'un kült isminden gelir ('komşusunu değiştiren'). Bilinen büyük bir festival yoktur; nispeten sakin bir ay.

7 Apollon kutlaması
7. gün Apollon'a adanmıştır (Apollon'un doğum günü inancı).
12 Herakles için sunu
Diomeia bölgesinde Herakles için Diomeia festivali.

Boedromion (Βοηδρομιών) Eylül-Ekim

Yardıma koşma ayı (Apollon Boedromios) · Tanrı: Apollon, Demeter, Persephone · Sonbahar · Başak-Terazi · Sonbahar ekvinoksu civarı · Yılın en gizemli ve en kutsal ayı: Eleusinian Büyük Mysteria. Demeter'in kızı Persephone'yi araması, kaybetmesi ve geri kavuşmasının yıllık olarak yeniden yaşandığı dokuz günlük inisiyasyon. Mysteria'nın doruk noktası sonbahar ekvinoksu civarındaki dolunaya denk getirilirdi. Akdeniz dünyasının en büyük gizem kültü; tüm Hellence konuşanlara açıktı.

5 Genesia
Ölü ataları anma günü. Atina kentindeki tüm hane atalarına sunu.
6 Boedromia
Apollon Boedromios (yardıma koşan) için. Atina'nın Eumolpos ve Eleusinlilere karşı zaferinin yıldönümü.
13-14 Mysteria başlangıcı
Kutsal nesneler (hiera) Eleusis'ten Atina'ya Eleusinion'a taşınır.
15 Agyrmos · Prorrhesis
Hierokeryx (Kutsal Habercci) Mysteria'nın açılışını Stoa Poikile'de ilan eder. Yunanca konuşan ve eli kana bulaşmamış herkes katılabilir.
16 Halade Mystai
'Denize, müritler!' Phaleron'da deniz arınması; her mürit kendi domuz yavrusuyla.
17 Hiereia Deuro
Eleusinion'da Demeter ve Kore'ye domuz kurbanı; üç gün oruç başlar.
17-18 Epidauria
Asklepios festivali; tanrının şehre gelişinin anısı, festival içinde festival.
19 Pompe · Iakkhos prosesyonu
Kerameikos'tan Eleusis'e Kutsal Yol boyunca yirmi iki kilometre yürüyüş. 'Ἴακχ' ὦ Ἴακχε!' çığlığı; bakkhos dalları sallanır, Iambe/Baubo anısına müstehcen şakalar.
20-21 Telesterion · Mysteria
Eleusis'te Telesterion adlı büyük salonda gizli inisiyasyon. Hierofant (Yüksek Rahip) kutsal nesneleri gösterir. Mahremiyet yemini; ihlal cezası ölüm. Tam içerik bugün hâlâ bilinmiyor.
22 Plemochoai
Mysteria'nın kapanışı; iki vazo (plemochoe) doğuya ve batıya boşaltılır, yağmur dileğiyle.

Pyanepsion (Πυανεψιών) Ekim-Kasım

Fasulye pişirme ayı (Pyanopsia festivalinden) · Tanrı: Apollon, Demeter · Sonbahar · Terazi-Akrep · Sonbahar; ekim mevsimi başlangıcı · Tarımsal yılın asıl başlangıcı: tahıl ekimi. Theseus'un Girit'ten dönüşünün anısı Pyanopsia. Kadınların festivali Thesmophoria; Demeter'in saklı, sadece evli özgür kadınların katılabildiği üç günlük ritüeli; tarladaki tohumların geri çıkması için bereket büyüsü.

7 Pyanopsia
Apollon için. Theseus'un Minotauros'u yendikten sonra Atina'ya dönüşünde yaptığı 'eiresione' dalı (zeytin/defne dalına yün, meyve, ekmek bağlı) ev kapılarına asılır. Çocuklar evden eve dolaşır.
8 Theseia
Theseus için. Şehrin efsanevi kurucusunun anısı.
9 Stenia
Thesmophoria'nın hazırlık günü; kadınlar müstehcen sözler söyler (Demeter'i güldürmek için).
11-13 Thesmophoria
Demeter Thesmophoros için. Sadece evli özgür Atinalı kadınlar. 1. gün Anodos (yukarı çıkış), 2. gün Nesteia (oruç), 3. gün Kalligeneia (güzel doğum). Yer altındaki çukurlardan (megara) tohumla karışmış çürümüş domuz kalıntıları çıkarılır, sunaklarda dağıtılır, sonra tarladaki tohumla karıştırılır; bereket için kozmik gübre.
19 Apaturia başlangıcı
Phratria (kabile birlikleri) festivali; üç gün sürer. 1. gün Dorpia (akşam yemeği), 2. gün Anarrhysis (kurban), 3. gün Kourotis (gençler kayda alınır).
30 Chalkeia
Athena Ergane (zanaatkâr) ve Hephaistos için; demir ve seramik işçilerinin festivali. Yeni peplos için ilk dokuma başlar (Panathenaia'ya hazırlık).

Maimakterion (Μαιμακτηριών) Kasım-Aralık

Fırtınalı ay (Zeus Maimaktes / öfkeli) · Tanrı: Zeus Maimaktes · Geç sonbahar / kış başı · Akrep-Yay · Kış öncesi rüzgar mevsimi · Zeus'un fırtınalı, kasırgalı yüzü için. Adlandırılmış büyük bir festival yok; ana ritüel Pompaia, Zeus'un öfkesini yatıştırmak için bir koç pelerini (dios kodion) ile şehir boyunca gezinti.

Pompaia
Zeus Meilikhios (yumuşatıcı) için yatıştırma alayı. Kurban edilmiş koçun postu (dios kodion / 'Zeus'un yünü') kentin etrafında taşınır; rahip Kerykeion (Hermes'in asası) ile yol açar. Fırtına ve hastalık def edilir.

Poseideon (Ποσειδεών) Aralık-Ocak

Poseidon ayı · Tanrı: Poseidon, Dionysos · Kış (gündönümü) · Yay-Oğlak · Kış gündönümü · Tek Olimpos tanrısı için ismi taşıyan ay. Poseideon 8 Poseidon için. Kış gündönümü civarında köy Dionysia'ları başlar; Atina dışındaki demeler kendi küçük Dionysos festivallerini düzenler. Haloa Eleusis'te kutlanır; Demeter, Persephone ve Dionysos için.

8 Poseidea
Poseidon için ana kurban günü.
Geç ay Rural Dionysia
Köy Dionysia'ları; her demede ayrı zamanlarda. Fallos prosesyonları, ilkel komedi gösterileri. Aristofanes'in komedilerinin doğum yeri.
26 Haloa
Eleusis'te Demeter, Persephone ve Dionysos için kadın festivali. Yeni şarabın ve kış-ekiminin kutlaması; müstehcen şakalar ve kek paylaşımı.

Gamelion (Γαμηλιών) Ocak-Şubat

Düğün ayı (gamos = evlilik) · Tanrı: Hera Gamelia, Zeus, Dionysos · Kış · Oğlak-Kova · Kış ortası · Atina'da evlilik için tercih edilen ay. Hera'nın Zeus ile kutsal evliliği (hieros gamos) Theogamia festivalinde anılır. Lenaia; Dionysos için kış festivali; tiyatro yarışmaları başlar.

9 Theogamia / Hieros Gamos
Zeus ve Hera'nın kutsal evliliği. Atinalı çiftler için en uğurlu evlilik günü; eski yıl üyeleri arasındaki ilişkiler yenilenir.
12-15 Lenaia
Dionysos Lenaios için. Eski Lenaion sahasında tiyatro yarışmaları (komedi ağırlıklı). Şehir Dionysia'sından daha samimi; sadece Atina vatandaşları katılır.
27 Anthesteria öncesi hazırlık
Geçen yılın şarabının kontrolü; Pithoigia'ya hazırlık.

Anthesterion (Ἀνθεστηριών) Şubat-Mart

Çiçek ayı (Anthesteria festivalinden) · Tanrı: Dionysos, atalar ruhları · Geç kış / erken bahar · Kova-Balık · Bahar öncesi; yeni şarap ayı · Yunan ölüler bayramı ve yeni şarap festivali. Anthesteria üç gün sürer; geçen sonbaharda küplenen şarap ilk kez açılır, ama aynı zamanda ölülerin yer altından çıkıp şehirde dolaştığı tehlikeli günler. Eleusinian Küçük Mysteria da bu ayda; Persephone'nin geri dönüşünün ön bayramı.

11 Pithoigia
'Küp Açma'. Anthesteria'nın ilk günü. Geçen vintage'in büyük toprak küpleri ilk kez açılır; ilk libasyon Dionysos'a, herkes (köleler dahil) tadar. Su ile karıştırılır; tanrının önerisi.
12 Choes
'Sürahiler'. Şarap içme yarışması; her erkek üç litrelik kendi sürahisini (chous) suskunlukla içer. Üç yaşındaki çocuklara minyatür chous hediye edilir; kadın archon basileus, gizli bir törenle Dionysos ile sembolik evlenir (Boukoleion'da). Aynı zamanda apophrades, uğursuz gün; ölüler şehirde dolaşır.
13 Chytroi
'Tencereler'. Hermes Chthonios (yer altı Hermes'i) ve ölülerin tanrılarına hububat-tohum karışımı sunu. Hiçbir Olimpos tanrısı dahil edilmez; sunulan yiyecek 'ölünün yiyeceği'. Akşam: 'Θύραζε Κῆρες, οὐκ ἔτ' Ἀνθεστήρια!' yani 'Dışarı Keres! Anthesteria bitti!' Ölüler kovulur.
20-26 Küçük Mysteria
Agrai'de Ilissos nehri kıyısında. Büyük Mysteria için hazırlık inisiyasyonu; mistai mertebesi alınır. Persephone'nin yer altından dönüşü kutlanır.

Elaphebolion (Ἐλαφηβολιών) Mart-Nisan

Geyik avı ayı (Artemis Elaphebolos) · Tanrı: Artemis, Dionysos · İlkbahar (ekvinoks) · Balık-Koç · İlkbahar ekvinoksu · Yılın kültürel zirvesi: Büyük Dionysia. Atina'nın uluslararası festivali; Yunan trajedi ve komedisinin doğduğu yer. Aiskhilos, Sofokles, Euripides, Aristofanes; hepsi bu festivalin tiyatro yarışmalarında ilk kez sahnelendi. Müttefik şehirler tribute ödemelerini bu ayda Atina'ya getirir.

6 Elaphebolia
Artemis için; geyik şeklinde pasta sunulur. Avcılık tanrıçası şereflendirilir.
9-13 Asklepieia · Proagon
Asklepios festivali; Büyük Dionysia'nın hazırlık günü. Şairler eserlerini önceden duyurur.
10-17 Büyük Dionysia (City Dionysia)
Atina'nın en büyük uluslararası festivali. Dionysos Eleuthereus'un heykeli şehrin dışından getirilir; üç gün boyunca trajedi yarışması (her şair üç trajedi + bir satir oyunu), bir gün komedi yarışması. Müttefik şehirler haraçlarını tiyatroya getirir. Akropolis altındaki Dionysos tiyatrosunda gerçekleşir. MÖ 534'ten itibaren; Thespis ilk aktör.
17 Pandia
Zeus Pandios için kapanış festivali.

Mounichion (Μουνιχιών) Nisan-Mayıs

Mounikhia ayı (Artemis'in Mounikhia tepesindeki tapınağından) · Tanrı: Artemis · İlkbahar · Koç-Boğa · İlkbahar; Maraton-Salamis zafer mevsimi · Artemis'in ayı. Mounikhia tepesinde (Piraeus yakını) Artemis'in tapınağı; 16. günde Mounikhia festivali. Atina'nın Pers savaşlarındaki kritik zaferleri (Maraton MÖ 490, Salamis MÖ 480) bu mevsimde gerçekleşti.

4 Eros sunusu
Aphrodite ve Eros için; gençlerin koruyucusu.
6 Delphinia
Apollon Delphinios için. Theseus'un Girit'e yolculuğu öncesi Apollon'a yedi delikanlı ve yedi genç kız adamasının anısı.
16 Mounikhia
Artemis Mounikhia için. Salamis savaşının (MÖ 480) yıldönümü olarak da kutlanır. Genç kızlar 'amphiphontes' adlı yuvarlak çörekler taşır, etrafında küçük mumlar; ay ve güneşi temsil eder.
19 Olympieia
Olympieion (Zeus Olympios tapınağı) için. Pisistratus döneminde başlanan ama Hadrian'a kadar bitirilemeyen dev tapınak.

Thargelion (Θαργηλιών) Mayıs-Haziran

İlk meyve ayı (thargelos = ilk pişmiş tahıl çorbası) · Tanrı: Apollon, Artemis, Athena · İlkbahar / yaz başı · Boğa-İkizler · Hasat öncesi arınma · Apollon ve Artemis'in doğum günü ayı. Apollon Delos'ta doğdu; bu doğumun yıllık anısı. Thargelia festivalinde arınma ritüeli yapılır; iki pharmakos (sürgün edilen kişi, erkek ve kadın) şehirden çıkarılır; suçluluğun kolektif olarak temizlenmesi. Aristoteles'in atfettiği gizemli adetler.

6 Thargelia · 1. gün · Pharmakos
Arınma günü. İki pharmakos (toplumun çöpü olarak görülen iki kişi) süslenir, kuru incir kolyeleriyle şehirden çıkarılır. Yıllık günah keçisi; toplumun kollektif kirini taşır.
6 Apollon'un doğum günü
Hekatombaion 7 gibi Thargelion 6-7 ay sayısı Apollon-Artemis ile özdeşleşir. Delos'ta doğum miti kutlanır.
7 Thargelia · 2. gün · Eiresione
Hasat öncesi tahıl şükranı. İlk meyveler ve ilk pişmiş tahıl çorbası (thargelos) Apollon'a sunulur. Eiresione dalı kapıya tekrar asılır (Pyanopsia'da olduğu gibi).
19 Bendideia
Trakyalı tanrıça Bendis için; Piraeus'ta. Atina'da resmi tanınan tek 'yabancı' kült. Platon'un Devlet'i bu festival gecesinde geçer.
25 Plynteria
Athena Polias'ın eski peplos'unun çıkarılması, heykelin yıkanması (Plynteria = yıkama). Akropolis kapalı; uğursuz gün.
27 Kallynteria
Athena heykelinin temizlenmesi ve süslenmesi. Tapınak yeniden açılır.

Skirophorion (Σκιροφοριών) Haziran-Temmuz

Şemsiye taşıma ayı (Skira festivalinden) · Tanrı: Athena, Demeter, Poseidon · Yaz başı · İkizler-Yengeç · Yaz gündönümü öncesi; yıl sonu · Atina yılının son ayı. Hasat tamamlanmıştır; tarımsal yıl kapanır. Skira festivali; Athena, Demeter ve Poseidon rahiplerinin beyaz şemsiye altında (skiron) Akropolis'ten Skiron'a yürüyüşü. Bouphonia; gizemli 'öküz cinayeti' ritüeli; öküzü öldüren balta yargılanır, suçlu bulunur ve denize atılır.

3 Arrhephoria
Athena'nın hizmetindeki iki küçük kız (arrhephoroi) gece Akropolis'ten yer altı geçidiyle inip gizli yükler taşır. Ne taşıdıkları bilinmiyor; muhtemelen fertilite sembolleri.
12 Skira / Skirophoria
Athena, Demeter ve Poseidon rahipleri beyaz büyük bir şemsiye (skiron) altında Akropolis'ten Skiron'a yürür. Tarımsal yılın kapanışı; eski Thesmophoria'ya hazırlık.
14 Dipoleia · Bouphonia
Zeus Polieus için. Akropolis'te buğdayla ezilmiş öküz; öküzü öldüren balta 'yargılanır', suçlu bulunur, denize atılır. Cinayetin sembolik olarak suçluluk taşıma ritüeli.
28 Diisoteria
Zeus Soter (Kurtarıcı) ve Athena Soteira için; Piraeus'ta. Yıl sonu şükran festivali.

Pan-Helenik Oyunlar

Dört büyük Helen festivali; takvim yılını ve şehirler arası ateşkesi düzenlerdi.

1 Olympic Games (Ὀλύμπια) Olympia
Tanrı: Zeus · Hekatombaion (Tem-Ağu) · Yabani zeytin yaprağı (kotinos) · MÖ 776 · Yaz gündönümünden sonraki ilk veya ikinci dolunay civarı; Olympiad döngüsünün başlangıcı.
2 Nemean Games (Νέμεα) Nemea
Tanrı: Zeus / Herakles · Temmuz · Yabani kereviz yaprağı · MÖ 573 · İki yılda bir; Olympiad'ın 2. ve 4. yılı.
2 Isthmian Games (Ἴσθμια) Korint Kıstağı (Isthmus)
Tanrı: Poseidon · Nisan-Mayıs · Çam dalı · MÖ 582 · İki yılda bir; Olympiad'ın 2. ve 4. yılı, ancak Nemean'dan farklı mevsimde.
3 Pythian Games (Πύθια) Delphi
Tanrı: Apollon · Boukatios (Ağustos) · Defne yaprağı · MÖ 582 · Dört yılda bir; Apollon'un Python ejderhasını öldürmesinin anısı. Müzik ve şiir yarışmaları öne çıkar.
4 Nemean Games (Νέμεα) Nemea
Tanrı: Zeus · Temmuz · Kereviz · MÖ 573 · Olympiad'ın 4. yılında ikinci Nemean.
4 Isthmian Games (Ἴσθμια) Korint Kıstağı
Tanrı: Poseidon · Nisan-Mayıs · Çam · MÖ 582 · Olympiad'ın 4. yılında ikinci Isthmian. Bir sonraki Olympic Games'ten önceki son Pan-Helenik toplantı.

Hesiod Yıldız Takvimi İşler ve Günler

Hesiod tarımsal yılı ay adlarıyla değil yıldızların helyak doğuş ve batışlarıyla anlatır.

Pleiades helyak doğuş Πλειάδες Ἀτλαγένειαι ἐπιτελλόμεναι
Mayıs başı (Boiotia, MÖ 700) · Tahıl hasadı başlangıcı · "When the Pleiades, daughters of Atlas, are rising, begin your harvest" (Erga 383). Yedi kız kardeş şafak öncesi doğuda göründüğünde orak elimde olmalı.
Pleiades helyak batış Πλειάδες δυόμεναι
Kasım sonu · Sürme ve ekim · "When the Pleiades and Hyades and strong Orion begin to set, then remember to plough in season" (Erga 614-617). Yıldız kümeleri kaybolduğunda sabanı çıkar.
Sirius zenitde Σείριος μεσοπύλιον
Temmuz-Ağustos (Dog Days) · Harman dövme; yılın en sıcak günleri · "When Orion and Sirius come into the middle of heaven" (Erga 609). Yılın 'köpek günleri'; Sirius (Köpek Yıldızı) Güneş ile birlikte doğar, ısı en yüksek noktada.
Arcturus helyak doğuş Ἀρκτοῦρος ἠερόεις ἐπιτέλλεται
Eylül ortası (ekvinoks öncesi) · Bağ kesimi, üzüm hasadı · "When rosy-fingered Dawn first sees Arcturus rising" (Erga 610). Şafak Arcturus'u gördüğünde üzümü kes, on gün güneşte kurut.
Arcturus akşam batış Ἀρκτοῦρος δυόμενος
Şubat sonu (kış solstisinden 60 gün sonra) · Bahar başlangıcı, asma budama · "When Zeus has finished sixty wintry days after the solstice, then the star Arcturus leaves the holy stream of Ocean" (Erga 564-566). Kış geri sayımı tamamlandı; bahar başlıyor.
Orion batış Ὠρίων δυόμενος
Kasım sonu · Denizcilik mevsimi kapanır · "When the Pleiades plunge into the misty sea to escape Orion's rude strength, then truly gales of all kinds rage" (Erga 619-620). Av tanrısı Orion göğü süpürdüğünde gemini karaya çek.

Helenistik Astrolojinin Doğuşu zaman çizelgesi

MÖ 332 İskender · Aleksandriya'nın kuruluşu
Mısır'ı fethi sonrası Nil deltasında kurduğu yeni şehir, Babil-Mısır-Yunan bilim ve mistik geleneklerinin buluşma noktası olur. Yunanca, Akdeniz'in lingua franca'sı haline gelir.
MÖ 3. yy Berossos · Babylonika
Babilli rahip Berossos, Kos adasında Yunanca öğretir; Babil astronomik ve astrolojik kayıtlarını Yunan dünyasına aktaran ilk önemli figür. Bel-Marduk tapınağının rahibi olarak otoritedir.
MÖ ~150 Nechepso & Petosiris · İlk Yunan astrolojik corpus
Yarı-efsanevi Mısır firavunu Nechepso ve baş rahip Petosiris'e atfedilen kapsamlı astrolojik metinler. Doğum haritası (genethliology), ev sistemi, gezegen-burç ilişkileri ilk kez Yunanca sistemleştirilir. Tüm sonraki Helenistik astrolojinin kaynağı.
MÖ 127 Hipparkos · Presesyonun keşfi
Rhodos'lu Hipparkos, bahar ekvinoks noktasının zaman içinde yıldızlara göre kaydığını fark eder. Bu, tropikal ve sidereal zodyağın ayrılmasının kökeni. ~26.000 yıllık presesyon döngüsü.
MÖ ~150-100 Antikythera Mekanizması
Bronz dişlilerle çalışan astronomik hesap makinesi. Ön: Güneş, Ay, beş gezegen + Mısır takvimi + Yunan zodyağı + parapegma. Arka: Metonik 19 yıl, Callippic 76 yıl, Olimpiyat döngüsü, Saros 18 yıl tutulma. Yunan astronomisinin teknik zirvesi.
MS 1. yy Dorotheus Sidonius · Carmen Astrologicum
Sidon'lu Dorotheus. Beş ciltlik şiirsel astroloji eseri; doğum haritası, transitler, sorular, başlangıçlar. Orijinal Yunanca büyük ölçüde kaybolmuş, Pehlevi-Arapça yoluyla bize ulaşmıştır. Carmen Astrologicum, klasik astrolojinin en etkili tekniklerinin kaynağı.
MS 100 Manilius · Astronomica
Romalı şair Manilius beş kitaplık Latince didaktik şiir; on iki ev, burç-anatomi karşılığı, Mısır dekanları. Hellenistik tekniğin Roma şiiriyle aktarımı.
MS ~150 Klaudios Ptolemy · Tetrabiblos · Almagest
Aleksandriya'lı Ptolemy. Almagest matematiksel astronominin ansiklopedisi (geocentrik model, ~1400 yıl boyunca standart). Tetrabiblos astrolojinin felsefi-fiziksel temellendirmesi; tropikal zodyağı standardize eder. Geographia ve Harmonics.
MS ~150-170 Vettius Valens · Anthologiae
Antakyalı Valens, dokuz kitaplık Anthologiae (Antoloji); 100'den fazla gerçek doğum haritası örneği. Klasik tekniğin uygulamalı ders kitabı; Ptolemy'den çok daha pratik. Doğum haritası okumanın canlı geleneği.
MS 4. yy Hephaistio Thebanus · Apotelesmatika
Tebai'li (Mısır) Hephaistio, Dorotheus ve Ptolemy'yi sentezler. Üç kitaplık eseri klasik tekniğin son büyük Helenistik özetidir.
MS 4. yy Firmicus Maternus · Mathesis
Sicilyalı Firmicus, Hermetik kökenli Latince astroloji eseri; sekiz kitap. Mısırlı 'Nechepso ve Petosiris' geleneğinin Roma dünyasındaki taşıyıcısı.
MS 7. yy İslam çağı · Aktarımın aktarıcılarına geçiş
Helenistik astroloji bütünlüklü olarak Pehlevi ve Arapça çevirilerle Doğu'ya taşınır. Sahl ibn Bishr, Albumasar (Abu Ma'shar), Al-Biruni, Al-Kindi; klasik astrolojinin gerçek mirasçıları. Avrupa'ya geri dönüşü Latince çevirilerle ~MS 12. yüzyılda.

Gün numaraları Atina ayının kaçıncı günü olduğunu gösterir. Ay yeni hilalin görülmesiyle başlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Yunan takvimleri hakkında merak edilenler

Antik Yunan'da neden tek bir ortak takvim yoktu?

Antik Yunan dünyası polis (şehir devleti) yapısı üzerine kuruluydu; her polis kendi siyasi-dini yapısına bağlı kendi takvimini kullandı. Atina, Sparta, Korint, Delphi, Makedonya, Boiotia takvimleri arasında ay isimleri neredeyse hiç örtüşmez; yılın hangi mevsimde başladığı bile farklıdır. Bu çoğulluk, Pan-Helenik buluşmaları (Olympia, Pythia, Nemea, Isthmia) ve Olympiad dört yıllık döngüsünü ortak takvim referansı olarak özellikle önemli kılmıştır.

Atina takviminde yıl neden Hekatombaion ile başlardı?

Atina yılı yaz gündönümünden sonraki ilk yeni hilalin akşamıyla başlardı; bu ay Hekatombaion'dur (~Temmuz-Ağustos). İsim, ayın başında kurban edilen hekatomb'tan ("yüz öküz kurbanı") gelir. Ayın 28'inde kentin koruyucu tanrıçası Athena'nın doğum günü olan Panathenaia kutlanır; her dört yılda bir Büyük Panathenaia düzenlenir ve yeni dokunmuş peplos Akropolis'teki Erechtheion'a taşınır. Atina yılı bu nedenle hem astronomik (gündönümü) hem siyasi-dini (Athena'nın bayramı) bir başlangıca sahiptir.

Prytany sistemi takvimle nasıl ilişkilendirilir?

Atina demokrasisinde Boule (500 kişilik konsey) yılı on eşit dilime bölerdi; her dilime prytany denirdi ve on filenin (kabile birimlerinin) elliser kişisi sırayla 35-36 gün boyunca devleti yönetirdi. Prytany sistemi tamamen sivil-idari bir takvimdir ve festival/Ay takvimi ile paralel işler; tarih bazen aynı gün için iki farklı biçimde verilir, biri ay adıyla, biri "şu prytany'nin şu günü" olarak. Bu çift-takvim Atina dökümanlarının okunmasında en zorlu noktalardan biridir.

Hesiod'un helyak doğuşları nasıl bir tarımsal takvim oluşturur?

Hesiod'un Ἔργα καὶ Ἡμέραι (İşler ve Günler) (yaklaşık MÖ 700) belirli yıldızların helyak doğuş ve batışlarını tarımsal işlere bağlar. Pleiades (Süreyya) helyak doğduğunda hasat başlar (~Mayıs), batışında çift sürmek gerekir (~Kasım); Arcturus'un akronikal doğuşu bağ budama zamanını söyler. Bu sistem ay-isimlerine değil, doğrudan yıldız-gözlemine dayanan bir parapegma takvimidir; tarımsal yıl polis-takviminin değil yıldızların ritmindedir.

Antikythera Mekanizması nedir; takvim olarak ne yapar?

MÖ ~150-100'e tarihlenen Antikythera Mekanizması, 1901'de Yunan süngerciler tarafından bir Roma batığından çıkarılan, bilinen en eski analog astronomik hesap makinesidir. Bronz dişlilerle Güneş, Ay ve beş gezegenin konumlarını, ay evrelerini, tutulmaları, 19 yıllık Metonik döngüyü, 76 yıllık Callippic döngüyü ve dört yıllık Olympiad döngüsünü hesaplardı. Ön kadran zodyak ve parapegma yıldız doğuşlarını, arka kadranlar lunisolar takvimi ve Pan-Helenik Oyunları işler. Yunan takvim biliminin matematiksel doruğudur.

Yunan takvimi modern astrolojiye nasıl katkı yaptı?

Yunanlılar Babil'in matematiksel astronomisini Mısır'da Helenistik dönemde devraldı; İskenderiye bu sentezin merkezi oldu. Babil'in 12 eşit burcu, Mısır'ın 36 dekanı ve Yunan'ın geometrisinin birleşmesinden modern astroloji doğdu: natal chart, evler sistemi, gezegen sayıları, açı (aspekt) hesabı tümü Hellenistik dönemde, Hipparkhos, Hipparcus, Ptolemaios, formüle edildi. Tetrabiblos (Ptolemaios, MS 2. yüzyıl) modern astrolojinin doğum belgesidir; 12 burç ve doğum haritası kavramının vatanı Yunan'dır.