Plüton Mitolojisi

Yer Altının Efendisi: Hades'ten Tombaugh'ya

Plüton 1930'da Arizona'da fotoğraf plakaları karşılaştırılarak bulundu; adını on bir yaşındaki Venetia Burney'nin önerisiyle Roma'nın yer altı tanrısı Pluton'dan aldı. Pluton, 'zengin olan': Yunan Hades'in yumuşatılmış adı, yer altındaki madenlerin ve tohumun efendisi, Persephone'yi kaçıran görünmez kral. 2006'da cüce gezegen sayıldı; mitolojisi değişmedi.

Bu sayfa gezegenin adını taşıdığı mitleri anlatır. Klasik astrolojide Plüton'un yöneticiliği yoktur: Akrep burcu geleneksel olarak Mars'ındır ve öyle kalır. Modern astrolojinin Plüton'a verdiği Akrep yöneticiliği bu okulda kullanılmaz.

17 dal7 kültür3 mit1930 keşif yılı

Kısa özet

Sembolizm haritası: yer altı, zenginlik, kaçırılma ve dönüş

Merkezde glif, çevresinde Plüton sembolizminin dalları: tanrılar (altın), arketipler (mavi), gelenekler (yeşil) ve anlatılar (kızıl). Bir dala dokunun, açıklaması sağda açılır.

Hades / PlutonYunan

Kronos ile Rhea'nın oğlu; kurayla yer altını alır. Görünmez kılan başlığı vardır, adı ağza alınmaz: 'Pluton' (zengin) ve 'Klymenos' (ünlü) diye anılır. Persephone'yi kaçırır; ölülerin efendisi ama ölümün kendisi değildir (o Thanatos'tur). Yunan soyağacında Hades →

Dis Pater ve OrcusRoma

Dis Pater 'zengin baba', Pluton'un Latince çevirisi; Galyalılar kendilerini ondan türetirdi (Caesar). Orcus yeminlerin ve cezanın yer altı tanrısı; adı İngilizce 'ogre'ye kadar gider. Gezegenin adı Pluton bu gelenekten seçildi.

Ereshkigal ve NergalMezopotamya

Ereshkigal yer altının kraliçesi, Inanna'nın ablası; yedi kapının ardında hüküm sürer. Nergal yer altına iner, onu yener ve kocası olarak kral olur. Yer altı önce kadınındır, sonra çift yönetir. Mezopotamya soyağacında Ereshkigal →

Osiris ve AnubisMısır

Osiris ölülerin kralı ve dirilişin kendisi; Seth onu parçalar, Isis toplar. Anubis mumyalar ve kalbi tartar. Mısır'da yer altı (Duat) cezanın değil yenilenmenin yeridir; Ra her gece oradan geçer. Mısır soyağacında Osiris →

YamaHint

Ölen ilk insan ve bu yüzden ölülerin kralı; iki köpeği ruhları karşılar, mandası üstünde, kementiyle. Dharma'nın yargıcı; Budist Asya'da cehennemin hâkimi olarak Çin ve Japon'a geçer (Enma).

Helİskandinav

Loki'nin kızı; yarısı canlı yarısı ölü. Hastalıktan ve yaşlılıktan ölenlerin ülkesi Helheim'ı yönetir, Baldr'ı geri vermez. Savaş ölüleri ona değil Odin ve Freyja'ya gider. İskandinav soyağacında Hel →

IzanamiJapon

Ateş kami'sini doğururken ölen ana; Izanagi onu Yomi'den geri almaya gider, çürümüş bedenini görünce kaçar. Izanami Yomi'nin hükümdarı olur: 'her gün bin kişi öldüreceğim', Izanagi: 'ben bin beş yüz doğurtacağım'. Japon soyağacında Izanami →

Yer altı ve görünmezlikKyklopların başlığı

Hades'in başlığı (kyneē) takanı görünmez kılar; Perseus Medusa'ya giderken onu ödünç alır. Yer altı görülmeyen, konuşulmayan, adı anılmayan şeydir: bastırılmış, gömülü, gizli.

ZenginlikPlutos, maden, tohum

Pluton 'zengin' demektir: madenler yer altındadır, tohum toprağın altında bekler. Demeter'in oğlu Plutos (servet) ile Pluton aynı kökten. Yer altının efendisi aynı zamanda hazinenin bekçisidir. Soyağacında Plutos →

Kaçırılma ve dönüşPersephone, mevsimler

Persephone yer altına iner, yılın bir bölümü orada kalır, geri döner: tohumun, kışın, yasın ve baharın döngüsü. Inanna'nın inişi aynı kalıptır. Eleusis gizemleri bu inişi ve dönüşü yaşatırdı. Soyağacında Persephone →

Ölüm ve yargıTerazi, üç yargıç

Mısır'da kalp tüyle tartılır; Yunan'da Minos, Rhadamanthys ve Aiakos yargılar; Hint'te Yama, Norveç'te Hel karşılar. Yer altı sadece son değil hesaptır.

Persephone'nin kaçırılışıHomerik Demeter İlahisi

Nysa çayırında nergis koparan Kore'yi toprak yarılır, Hades altın arabasıyla alır götürür. Demeter dokuz gün meşaleyle arar, yeryüzünü kısır bırakır; Zeus Hermes'i gönderir. Hades kızı bırakırken ona nar tanesi yedirir: yılın üçte biri yer altında kalacaktır.

Orpheus yer altındaVergilius, Ovidius

Orpheus liriyle Kharon'u, Kerberos'u ve Hades'i yumuşatır; Eurydike'yi geri alır, tek şart arkasına bakmamasıdır. Işığa çıkmadan döner bakar, Eurydike ikinci kez ölür. Yer altından alınan şey geri bakılınca kaybedilir. Soyağacında Orpheus →

Plaka üstündeki noktaTombaugh, 1930

Percival Lowell 'X Gezegeni'ni aradı, bulamadan öldü. 1930'da yirmi dört yaşındaki Clyde Tombaugh, gece gece çektiği plakaları karşılaştırma aletinde yan yana koydu; 18 Şubat'ta İkizler'de yer değiştiren bir nokta gördü. Oxford'da on bir yaşındaki Venetia Burney adını önerdi: Pluto. 2006'da Uluslararası Astronomi Birliği onu cüce gezegen saydı.

P ve L♇, Lowell'ın baş harfleri

Plüton'un glifi ♇ Percival Lowell'ın baş harflerinin birleşimidir; mitolojik değil. Astrologların bir bölümü daire-hilal-haç düzeninde alternatif bir glif (⯓) kullanır; ikisi de 20. yüzyıl icadıdır.

Plütonyum1941

Neptünyumdan sonraki element (94) 1941'de plütonyum adını aldı; ilk atom bombasının maddesi. Yer altı tanrısının adı yıkıcı güce verildi. Adlandırma geleneği, klasik metal karşılığı değil.

Modern astrolojideBilgi için; bu okulda kullanılmaz

20. yüzyıl astrolojisi Plüton'a dönüşüm, güç, takıntı, ölüm-yeniden doğuş anlamlarını ve Akrep burcunu verdi. Klasik gelenekte Akrep Mars'ın gece evidir; bu okul modern yöneticiliği kullanmaz, Plüton'u asalet dışı bir gösterge olarak tutar.

Glifin anlamı:

Plüton'un yaygın glifi ♇, Percival Lowell'ın baş harfleri P ve L'nin birleşimidir; gezegeni aramayı başlatan adama saygı. Mitolojik bir anlamı yoktur. Kimi astrolog daire (ruh) ile hilalin (alıcılık) haç (madde) üstünde durduğu ⯓ işaretini kullanır; o da 20. yüzyılda tasarlanmıştır. Yedi klasik gezegenin gliflerinin aksine ikisi de gelenekten gelmez.

P + LPercival Lowell'ın baş harfleri; keşif tarihinin imzası.
Alternatif astrolojik glif: haç üstünde hilal, içinde daire.
BütünModern icat; mitolojik köken taşımaz.

Kültürlerde yer altının efendisi

Yer altı kimi kültürde ceza yeri (Tartaros, Orcus), kimi kültürde yenilenme yeridir (Mısır'ın Duat'ı, Eleusis). Efendisi bazen tanrı (Hades, Yama), bazen tanrıça (Ereshkigal, Hel, Izanami), bazen çifttir (Hades ile Persephone, Ereshkigal ile Nergal).

Yunan

Hades (Pluton)

Yer altının görünmez kralı; Persephone'nin kocası, Kerberos'un efendisi. Ölüm değil ölülerin ülkesi.

Soyağacında
Roma

Dis Pater / Pluton / Orcus

'Zengin baba'; yer altı ve yeminler. Gezegenin adı Pluton bu gelenekten.

Mezopotamya

Ereshkigal / Nergal

Yedi kapılı yer altının kraliçesi ve sonradan kralı olan kocası. Inanna'nın indiği ülke.

Soyağacında
Mısır

Osiris / Anubis

Ölülerin kralı ve diriliş; mumyalama ve kalbin tartılması. Duat yenilenmenin yeri.

Soyağacında
Hint

Yama

Ölen ilk insan, ölülerin kralı ve dharma'nın yargıcı; iki köpek, manda, kement. Vedik astrolojide Plüton kullanılmaz.

İskandinav

Hel

Loki'nin yarı ölü kızı; Helheim'ın hükümdarı, Baldr'ı geri vermeyen.

Soyağacında
Japon

Izanami

Yomi'nin hükümdarı olan ana tanrıça; Izanagi'nin kaçışı ölüm ile doğum arasındaki pazarlığı kurar.

Soyağacında

Üç mit

Nar tanesi

Kore, Okeanos'un kızlarıyla çayırda çiçek toplarken Gaia'nın Hades için bitirdiği yüz başlı nergisi görür ve eğilir; toprak yarılır, Hades ölümsüz atlarıyla çıkar, kızı arabasına alır. Çığlığını yalnız Hekate ve Helios duyar. Demeter dokuz gün yemeden içmeden arar, Helios'tan gerçeği öğrenir, Olympos'u terk eder; toprak kısırlaşır, insanlar açlıktan ölür, tanrılara sunu kesilir. Zeus boyun eğer, Hermes'i gönderir. Hades kızı bırakır ama giderken gizlice ağzına nar tanesi koyar: yer altında yiyen geri döner. Persephone yılın üçte birini kocasıyla geçirecektir; Demeter Eleusis'e gizemlerini öğretir.

Nergal yer altında

Tanrılar ziyafet verir; Ereshkigal yer altından çıkamadığı için veziri Namtar'ı gönderir. Herkes ayağa kalkar, Nergal kalkmaz. Ereshkigal onu ister. Nergal, Ea'nın öğüdüyle on dört iblisle yedi kapıyı geçer, Ereshkigal'i saçından tutup tahttan indirir. Kraliçe 'kocam ol, kral ol' der; Nergal onu öper ve yer altının kralı olur. Bir başka anlatıda altı gün sevişip kaçar, Ereshkigal Anu'ya 'onu geri gönderin, yoksa ölüleri yeryüzüne salarım' diye haber yollar. Yer altı sevgilisini bırakmaz.

Venetia'nın önerisi

Percival Lowell, Uranüs ve Neptün'ün yörüngelerini bozan bir 'X Gezegeni' olduğuna inandı ve Flagstaff'ta aramayı başlattı; 1916'da öldü. 1929'da gözlemevine alınan Kansaslı çiftçi çocuğu Clyde Tombaugh, her gece plaka çekip günler sonra karşılaştırdı. 18 Şubat 1930'da iki plaka arasında yer değiştiren bir nokta buldu. Haber Oxford'a ulaşınca on bir yaşındaki Venetia Burney kahvaltıda dedesine 'Pluto olsun' dedi: karanlık, uzak, görünmez tanrı. Öneri telgrafla Flagstaff'a gitti ve oy birliğiyle kabul edildi; baş harfler P ve L Lowell'ı da anıyordu.

Klasik astrolojide Plüton: yöneticiliği yoktur

YöneticilikYoktur. Akrep burcu klasik astrolojide Mars'ın gece evidir ve öyle kalır; Plüton'a Akrep yöneticiliği verilmesi 1930'daki keşiften sonra yerleşen modern bir uygulamadır, bu okulda kullanılmaz.
Yüceltim, zarar, düşüşYoktur; asalet tablolarında yer almaz.
Hizip (sect)Yoktur.
RefahYoktur.
Gün, saat, metalYoktur; gezegen günleri ve saatleri yedi gezegenle kurulur (plütonyum bir adlandırmadır).
Keşif18 Şubat 1930, Clyde Tombaugh, Lowell Gözlemevi; 2006'dan beri cüce gezegen
YörüngeYaklaşık 248 yıl; eksantrik yörünge nedeniyle bir burçta 12 ile 31 yıl arası; yılın yaklaşık 5 ayı retro
Klasik yorumda yeriDoğum haritasında ek bir gösterge olarak izlenebilir; asalet, almuten, gezegen saati ve hizip hesaplarına girmez. Dünya astrolojisinde kuşak işaretçisi.

Bu okulun yaklaşımı: modern gezegenler haritada görülür ama yönetmez. Ayrıntı için Temel ve Tesadüfi Asaletler tablosuna, Akrep'in klasik yöneticisi için Mars Mitolojisi'ne bakın.

Karşılıklar tablosu

Gün, metal, tarot ve Kabbala karşılıkları Agrippa, Lilly ve Golden Dawn geleneğinden; tek bir sistem değil, yüzyıllar içinde üst üste binmiş katmanlardır.

Keşif18 Şubat 1930, Clyde Tombaugh
Adı verenVenetia Burney (11 yaşında), Oxford; Lowell Gözlemevi kabul etti
Glif♇ (P+L, Lowell) ve ⯓ (astrolojik alternatif)
Yörünge süresi247,9 yıl
UydularKharon, Styks, Niks, Kerberos, Hydra (yer altı mitolojisi adları)
Element adlandırmasıPlütonyum (1941)
Yöneticilik (klasik)Yoktur; Akrep = Mars
Modern eşlemeler (bilgi için)Akrep; tarot XX Yargı (modern ekleme). Geleneksel değildir.

Sıkça Sorulan Sorular

Plüton'un klasik astrolojide yöneticiliği var mı?

Yoktur. Akrep burcu klasik gelenekte Mars'ın gece evidir; Plüton'a Akrep yöneticiliği verilmesi 1930'daki keşiften sonra yerleşen modern bir uygulamadır. Bu okul yedi geleneksel gezegenin asaletini kullanır; Plüton haritada izlenir ama hiçbir burcu yönetmez.

Plüton adını nereden alır?

Roma'nın yer altı tanrısı Pluton'dan, yani Yunan Hades'in 'zengin' anlamına gelen örtmece adından. 1930'da Oxford'da on bir yaşındaki Venetia Burney önerdi; baş harflerin Percival Lowell'ı anması kabulü kolaylaştırdı. Uydu adları da yer altından: Kharon, Styks, Kerberos.

Hades ile Plüton aynı mıdır?

Evet; Hades tanrının Yunan adı, Pluton (Plouton) 'zengin' anlamındaki örtmece adıdır, Romalılar bunu Dis Pater diye çevirdi. Yunanlar Hades'in adını anmaktan kaçınırdı. Hades ölümün kendisi değil ölülerin ülkesinin kralıdır; ölüm Thanatos'tur.

Plüton hâlâ gezegen mi?

Astronomide 2006'dan beri cüce gezegen. Astrolojide modern okullar onu kullanmaya devam eder; klasik astroloji zaten yedi gezegenle çalışır. Bu sayfa mitolojisini anlatır, statü tartışmasına girmez.

Plüton glifi neyi gösterir?

♇, Percival Lowell'ın baş harfleri P ve L'dir; ⯓ ise 20. yüzyılda tasarlanmış astrolojik bir alternatiftir. İkisinin de mitolojik kökeni yoktur.

Paylaş:

Devamını Keşfedin

Plüton haritanızda nerede?

Ücretsiz doğum haritası hesaplayıcı Plüton'un burcunu, evini ve açılarını gösterir; asalet tablosunda yer almadığını da orada görürsünüz.

Doğum haritamı hesapla