Merkür Mitolojisi

Hermes'ten Thoth'a

Merkür göğün en hızlı gezegenidir; Güneş'ten hiç uzaklaşmaz, bir görünür bir kaybolur. Yunanlar ona haberci Hermes'in yıldızı dedi, Babilliler kâtip Nabu'nun. Her kültür aynı şeyi gördü: sınırları aşan, mesajı taşıyan, iki dünya arasında gidip gelen bir figür.

Aşağıdaki harita Merkür sembolizminin dallarını toplar: tanrılar, arketipler, gelenekler, anlatılar. Bir dala dokunun.

16 dal7 kültür3 mit8 sayısı (Agrippa)

Kısa özet

Sembolizm haritası: haberci, hırsız, kâtip, ruh taşıyıcı

Merkezde glif, çevresinde Merkür sembolizminin dalları: tanrılar (altın), arketipler (mavi), gelenekler (yeşil) ve anlatılar (kızıl). Bir dala dokunun, açıklaması sağda açılır.

HermesYunan

Zeus ile Pleiad Maia'nın oğlu; doğduğu gün beşiğinden çıkıp Apollon'un sığırlarını çalar, kaplumbağa kabuğundan liri yapar. Tanrıların habercisi, yolcuların, tacirlerin, hırsızların ve hatiplerin koruyucusu; ruhları Hades'e götüren psykhopompos. Yunan soyağacında Hermes →

ThothMısır

İbis başlı yazı, hesap, takvim ve büyü tanrısı; tanrıların kâtibi, Maat'ın terazisinde sonucu yazan. Ay'la senet oynayıp beş ek günü kazanır. Yunanlar onu Hermes'le özdeşleştirdi; Hermes Trismegistos'un kökü. Mısır soyağacında Thoth →

NabuBabil

Marduk'un oğlu, kader tabletlerinin kâtibi, Borsippa'nın efendisi. Babil astronomisinde Merkür gezegeni Nabu'nun yıldızıdır; yazıyı ve kehaneti taşır. Mezopotamya soyağacında Nabu →

Odin ve Lokiİskandinav

Romalılar Germen Wodan'ı Mercurius'la eşledi; Çarşamba (Wednesday, Woden's day) Merkür'ün günüdür. Odin rünleri, şiiri ve kılık değiştirmeyi temsil eder; hilekâr Loki ise Merkür'ün sınır tanımaz, cinsiyet değiştiren, yalan söyleyen yüzüdür. İskandinav soyağacında Loki →

Coyote ve KuzgunKuzey Amerika

Kızılderili anlatılarında Coyote ve Kuzgun (Raven) dünyaya ateşi, ışığı ve ölümü getiren hilekârlardır; kural bozarak düzeni kurarlar. Merkür'ün trickster arketipinin en saf biçimi.

BudhaHint

Vedik astrolojide Merkür (Budha) Ay tanrısı Chandra ile Tara'nın gizli birleşmesinden doğar; zekâ, öğrenim ve ticaretin gezegeni, Çarşamba (Budhavara) onun günü. Buddha ile karıştırılmaz.

Tanrıların habercisiKerykeion, kanatlı sandalet

Merkür mesajı taşır ama mesaj değildir: aracıdır, çevirmendir, tercümandır. Zihnin bilgiyi bir yerden bir yere taşıması, konuşma ve yazı, haritada Merkür'ün işidir.

Sınırların tanrısıHerma taşları, eşikler

Yunan yollarında ve kapılarda dikilen herma taşları Hermes'indir: sınır, eşik, kavşak. Merkür iki alanın arasında durur; yaşayanlarla ölüler, tanrılarla insanlar, alıcı ile satıcı arasında.

Tacirler ve hırsızlarMercatus, merx

Mercurius adı Latince merx (mal) ve mercari (ticaret yapmak) ile aynı kökten gelir. Alışveriş, pazarlık, kâr ve dolandırıcılık aynı tanrının elindedir; Hermes hem tacirlerin hem hırsızların koruyucusudur.

Ruh taşıyıcıPsykhopompos, bilinçdışı

Hermes ölülerin ruhunu Hades'e götüren tek Olymposludur; Persephone'yi de yer altından geri getirir. Yorumbilimde Merkür, bilinç ile bilinçdışı arasında gidip gelen aracıdır: rüya, sezgi, eşikte duran düşünce.

Dil, yalan, kurnazlıkLogos ve dolos

Hermes yalan söyler, yemin bozar, yakalanınca güler; Zeus onu bu yüzden cezalandırmaz, haberci yapar. Merkür'ün dili doğruya da yalana da aynı ustalıkla hizmet eder; hitabet, retorik ve ikna onun alanıdır.

Hermes TrismegistosHermetika, simya

Helenistik Mısır'da Hermes ile Thoth'un birleşmesinden doğan 'üç kere büyük Hermes'; Corpus Hermeticum ve Zümrüt Tablet'in ('yukarıda ne varsa aşağıda da o') efsanevi yazarı. Astroloji, simya ve büyü tek çatı altında. Sözlükte Hermes Trutini →

CıvaSimyanın Mercurius'u

Akan metal cıvanın adı gezegenden gelir (quicksilver, argentum vivum). Simyada Mercurius kükürt ile tuz arasındaki dönüştürücü ilkedir: uçucu, değişken, iki cinsiyetli. Bedende sinir sistemi, dil ve eller Merkür'ündür.

Büyücü (Tarot I)Le Bateleur, Hod

Tarotta Büyücü masasında dört elementin araçlarıyla durur, bir eli göğe bir eli yere: aracı. Golden Dawn eşlemesinde Merkür'ün kartıdır; Kabbala'da sephira Hod (İhtişam), akıl ve dilin küresi.

İkizler ve BaşakYönettiği burçlar

Merkür iki burcu yönetir: havalı İkizler'de konuşan, bağlantı kuran, dağılan zihin; topraklı Başak'ta ayıklayan, sınıflayan, düzelten zihin. Kastor ile Polydeukes'in ikizliği Merkür'ün çift doğasını anlatır. Dioskurlar →

Apollon'un sığırlarıHomerik İlahi

Bir günlük Hermes, Apollon'un elli ineğini geri geri yürüterek çalar, izleri şaşırtır, ikisini kurban eder, beşiğine dönüp masum bebek gibi yatar. Yakalanınca liri verip sürüyü alır: ilk takas, ilk pazarlık.

Glifin anlamı:

Merkür glifi üç parçadan oluşur ve üç gezegen sembolünün bileşimidir: tepede hilal (Ay, alıcı zihin), ortada daire (Güneş, ruh), altta haç (madde, dört element). Ruhun madde üzerinde durup zihinle taçlanması: Merkür, ruh ile beden arasında aracı olan akıldır. Simyacılar bu yüzden ona 'ruhun habercisi' dediler; glif Hermes'in kerykeion'unun (iki yılan sarılı asa) soyutlanmış hali olarak da okunur.

☽ HilalAlıcılık, zihin, Ay'ın yansıtıcı doğası; Merkür'ün 'başındaki kanatlar'.
○ DaireRuh, bütünlük, Güneş; kişiliğin merkezi.
+ HaçMadde, dört element, yeryüzü; düşüncenin somut ifadesi.

Kültürlerde Merkür

Merkür figürü her panteonda bulunur; ortak çekirdek hızdır, aracılıktır ve yazıdır. Roma tanrılar arası eşleştirmeleri (interpretatio romana) Wodan'ı Mercurius'a, Yunanlar Thoth'u Hermes'e bağladı.

Yunan

Hermes

Zeus ile Maia'nın oğlu; haberci, hırsız, çoban, yolcu ve ölülerin rehberi. Kerykeion, kanatlı sandalet ve petasos şapka.

Soyağacında
Roma

Mercurius

Ticaretin tanrısı; adı merx (mal) ile aynı kökten. Tacirler 15 Mayıs Mercuralia'da Porta Capena'daki kuyusundan su alıp mallarını serperdi.

Mısır

Thoth

Yazının, hesabın ve takvimin ibis başlı tanrısı; Ay'la ilişkili, tanrıların kâtibi. Hermopolis'in efendisi.

Soyağacında
Mezopotamya

Nabu

Marduk'un oğlu, kader tabletlerinin kâtibi; gezegen Merkür 'Nabu'nun yıldızı'dır. Borsippa'nın Ezida tapınağı.

Soyağacında
İskandinav

Odin (Wodan)

Romalıların Mercurius'la eşlediği gezgin, rün ustası, kılık değiştiren tanrı; Çarşamba onun günü. Hilekâr yüzü Loki'de.

Soyağacında
Hint

Budha

Vedik astrolojide Merkür; Chandra ile Tara'nın oğlu, öğrenim ve ticaretin grahası. Yeşil renk, zümrüt.

Kuzey Amerika

Coyote, Kuzgun

Hilekâr kültür kahramanları; kuralı bozarak ateşi, ışığı ve ölümü getirirler. Merkür'ün trickster yüzü.

Üç mit

Beşikten çıkan hırsız

Homerik Hermes İlahisi'nde Maia'nın oğlu doğduğu sabah beşiğinden sıyrılır, kapıda bir kaplumbağa bulur, kabuğundan liri yapar ve akşam Pieria'ya gidip Apollon'un sığırlarını çalar. Hayvanları geri geri yürütür ki izler tersine baksın, ayaklarına dal bağlar, iki ineği kurban eder ve beşiğine dönüp kundağa sarılır. Apollon onu Zeus'un önüne çıkarır; Hermes yemin üstüne yemin ederek yalan söyler, Zeus güler. Sonunda liri Apollon'a verir, sürüyü alır: Merkür'ün ilk pazarlığı, ilk takası, ilk retoriği.

Thoth'un kazandığı beş gün

Ra, Nut'un yılın hiçbir gününde doğum yapamayacağına hükmeder. Thoth Ay'la (Khonsu) senet oynar ve ay ışığının yetmiş ikide birini kazanır; bu ışıktan yılın 360 gününe eklenen beş gün yapar. Nut bu beş günde Osiris, Büyük Horus, Seth, Isis ve Nephthys'i doğurur. Mısır takviminin beş ek günü (epagomenal) böyle açıklanır: Merkür zamanı hesaplar, kuralı bozmadan aşar.

Nabu ve kader tabletleri

Babil'in Yeni Yıl şenliğinde (Akitu) Nabu'nun heykeli Borsippa'dan Babil'e getirilir; babası Marduk tanrılar meclisinde yılın kaderini belirler, Nabu onu tabletlere yazar. Kaderin belirlenmesi Jüpiter'in (Marduk), yazılması Merkür'ün (Nabu) işidir. Babil kâtipleri kalemlerini Nabu'ya adar; yazı, hesap ve astronomi gözlemi onun tapınağından çıkar.

Klasik astrolojide Merkür

Yönettiği burçlarİkizler (gündüz evi) ve Başak (gece evi)
YüceltimBaşak 15°
ZararYay ve Balık
DüşüşBalık 15°
Hizip (sect)Değişken: Güneş'ten önce doğuyorsa gündüz, sonra doğuyorsa gece tarafına geçer
Refah1. ev
DoğaDeğişken; birlikte olduğu gezegenin doğasını alır, tek başına soğuk ve kuru eğilimli
Gün ve saatÇarşamba; Merkür saatleri
MetalCıva
HızRetro dışında günde ortalama 1°; Güneş'ten en fazla 28° uzaklaşır

Klasik yorumda Merkür haritada akıl, dil, öğrenme, ticaret ve yolculukların göstergesidir; hangi burçta, kimin yanında olduğu karakterini belirler. Ayrıntı için Astrolojide Merkür yazısına ve sözlük maddesine bakın; Merkür retrosu tarihleri ayrı araçta.

Karşılıklar tablosu

Gün, metal, tarot ve Kabbala karşılıkları Agrippa, Lilly ve Golden Dawn geleneğinden; tek bir sistem değil, yüzyıllar içinde üst üste binmiş katmanlardır.

GünÇarşamba (Mercurii dies; Wednesday = Woden)
MetalCıva
Sayı (Agrippa)8
TarotI Büyücü
KabbalaHod (İhtişam), sekizinci sephira
SimyaMercurius ilkesi: uçucu, dönüştürücü
Beden (Lilly)Dil, sinirler, eller, beyin işlevleri
Renk (Lilly)Karışık, çok renkli, gri-mavi
Melek (grimoire geleneği)Raphael
Bitki (gelenek)Rezene, maydanoz, lavanta, fındık

Sıkça Sorulan Sorular

Merkür hangi tanrının adıdır?

Roma'nın ticaret ve haberci tanrısı Mercurius'un. Yunan karşılığı Hermes, Mısır'da Thoth, Babil'de Nabu, Germen dünyasında Wodan'dır (Çarşamba = Woden's day = Mercurii dies). Ortak çekirdek hız, aracılık ve yazıdır.

Merkür glifi ne anlama gelir?

Hilal (zihin, alıcılık), daire (ruh) ve haç (madde) üst üste: ruhun madde üzerinde durup akılla taçlanması. Hermes'in iki yılanlı asası kerykeion'un soyutlanmış hali olarak da okunur.

Hermes neden hem hırsızların hem tacirlerin tanrısıdır?

Çünkü ikisi de sınırı geçmek, malı bir elden ötekine taşımak ve dili kullanmakla ilgilidir. Hermes doğduğu gün Apollon'un sığırlarını çalar, sonra liri verip sürüyü alır: hırsızlık pazarlığa dönüşür. Merkür'ün ahlakı yoktur, ustalığı vardır.

Merkür klasik astrolojide neyi gösterir?

Akıl, dil, öğrenme, yazı, ticaret, kısa yolculuklar, kardeşler; bedende sinirler, dil ve eller. İkizler ile Başak'ı yönetir, Başak'ta yücelir, Balık'ta düşer, 1. evde refahtadır. Doğası değişkendir: yanındaki gezegenin rengini alır.

Hermes Trismegistos kimdir?

Helenistik Mısır'da Hermes ile Thoth'un kaynaşmasından doğan efsanevi bilge; Corpus Hermeticum, Zümrüt Tablet ve hermetik astroloji metinlerinin atfedildiği isim. Rönesans'ta Ficino'nun çevirisiyle Batı ezoterizminin kurucu figürü oldu.

Paylaş:

Devamını Keşfedin

Merkür haritanızda nerede?

Ücretsiz doğum haritası hesaplayıcı Merkür'in burcunu, evini, asaletini ve açılarını gösterir; mit, haritada kişisel bir yere oturur.

Doğum haritamı hesapla