Psykhe, Annibale de Gasparis'in 17 Mart 1852'de Napoli'de bulduğu on altıncı asteroittir. Çapı yaklaşık 220 kilometredir ve metal içeriği yüksek olduğu için M tipi sınıfına girer. NASA'nın Psyche aracı 2023'te yola çıktı ve 2029'da cisme ulaşması bekleniyor.
Adı Yunanca ruh ve kelebek anlamına gelen psykhe sözcüğünden gelir. Klasik astrolojide Psykhe'nin yöneticiliği, yüceltimi, hizbi ve refahı yoktur. Bu sayfa masalın kaynağını ve anlamını anlatır.
Merkezde Psykhe'nin glifi durur. Çevresindeki dallar sembolizmi dört renkte gösterir: tanrıçalar altın, arketipler mavi, gelenekler yeşil ve anlatılar kızıl. Bir dala dokunduğunuzda açıklaması haritanın altında açılır.
Yunanca psykhe hem soluk hem ruh hem de kelebek demektir. Aynı kelimenin üç anlamı, ruhun bedenden ayrılışını kanat çırpan bir böcekle anlatan eski bir düşünceyi taşır. Psikoloji sözcüğü de bu kökten gelir.
Eros ile Psykhe masalının tek tam anlatımı Apuleius'un Metamorphoses'idir; eser Altın Eşek adıyla da bilinir. Masal romanın ortasında yaşlı bir kadın tarafından, kaçırılmış bir geline teselli olsun diye anlatılır. Yunan kaynaklarında daha eski bir yazılı hali yoktur.
Psykhe o kadar güzeldir ki insanlar Venüs'ün tapınaklarını bırakıp ona bakmaya gelir. Tanrıça bunu kendi payının çalınması sayar ve oğlu Cupido'yu en sefil yaratığa âşık etmesi için gönderir. Oğul annesinin emrini yerine getirmez, kızı kendisi ister.
Apollon'un kehaneti, Psykhe'nin bir dağ tepesinde canavar bir kocaya bırakılmasını buyurur. Aile kızı cenaze alayına benzeyen bir düğünle kayaya götürür. Zephyros rüzgârı onu aşağıdaki görünmez saraya indirir.
Psykhe her gece görmediği kocasıyla birlikte olur, gündüz sarayda yalnız kalır. Koca ondan tek bir şey ister: yüzünü görmeye kalkmasın. Yasak, masalın bütün gerilimini taşıyan tek kuraldır.
Kız kardeşleri kocanın bir yılan olduğunu söyleyip Psykhe'yi kandırır. Psykhe gece kandili yakar, uyuyan Eros'u görür ve elinden bir damla sıcak yağ damlar. Eros uyanır, ihaneti görür ve uçup gider; saray da yok olur.
Venüs, Psykhe'ye dört imkânsız iş verir. Karışık tohumları ayırmasını karıncalar, altın postlu koçların yününü toplamasını sazlık, Styx suyunu getirmesini kartal, son işi ise kule üstlenir. Her seferinde yardım insan dışından gelir.
Son iş, yer altına inip Proserpina'dan bir güzellik kutusu getirmektir. Psykhe yolu başarır ama dönüşte kutuyu açar ve içindeki ölüm uykusuna yenilir. Onu Eros uyandırır; masal, yasağın iki kez çiğnendiğini gizlemez.
Iuppiter araya girer, Psykhe'ye ambrosia içirip ölümsüz kılar ve iki sevgiliyi resmen evlendirir. Doğan kızlarının adı Voluptas, yani haz ya da sevinçtir. Masal, tanrıların onayıyla biten tek eski ruh anlatısıdır.
Geç antik ve Rönesans yorumcuları masalı ruhun tanrısal sevgiye yükselişi diye okudu. Bu okuma metne sonradan eklenmiştir; Apuleius masalı bir teselli hikâyesi olarak sunar. İki katmanı ayırmak gerekir.
Antik mozaik ve lahitlerde Psykhe kelebek kanatlarıyla gösterilir. Kanat, bedenden ayrılan ruhun görünür halidir. Bu sayfadaki glif de kelebek kanadı ile üstündeki yıldızdan oluşur.
Psykhe, yüksek metal içeriğiyle bilinen en büyük M tipi asteroittir. Bir zamanlar bir gezegen çekirdeği olabileceği düşünülmüştü, yeni ölçümler bunu zayıflattı. NASA'nın 2023'te fırlattığı araç 2029'da yanına varacak.
Psykhe'yi kullanan yorumcular onu duyarlılık, içsel yaşam ve Eros ile kurduğu bağ üzerinden okur. Literatürü incedir. Bu okumaların klasik asalet sistemiyle bağı yoktur ve o sisteme eklenemez.
Psykhe için Unicode'da bir işaret yoktur. Bu sayfadaki glif tarihsel çizimlerden alınmıştır: bir kelebek kanadı ve üstünde bir yıldız. Kanat ruhu, yıldız ise Psykhe'nin sonunda ölümsüz kılınmasını gösterir.
Ruhu kanatlı bir varlıkla anlatan düşünce yaygındır. Aşağıdaki karşılıklar Psykhe'nin eşleri değil, aynı imgeyi kullanan geleneklerdir.
Hem ruh hem kelebek demektir. Mezar taşlarında ölünün ruhu küçük kanatlı bir figür olarak gösterilir.
Soyağacında görLatince ruh ve soluk demektir. Apuleius masalı Latince yazdığı için Psykhe adını olduğu gibi korumuştur.
İnsan başlı bir kuş olarak çizilen ruh parçasıdır ve mezardan çıkıp dolaşabilir. Kanat imgesi ortaktır, kavram ayrıdır.
Soyağacında görKelebek halk inancında ölünün ruhu sayılır. Aynı imgenin bağımsız biçimde ortaya çıktığı bir örnektir.
Soyağacında görÖlünün geride kalan ruhudur ve doyurulmazsa yaşayanları rahatsız eder. Kanat imgesi yoktur, karşılaştırma yalnız ruh kavramı üzerinedir.
Soyağacında görUpanişadlarda bireysel ruhtur ve Brahman ile birliği aranır. Kavram felsefidir, masal biçiminde bir anlatısı yoktur.
İrlanda halk anlatılarında kelebek ölünün ruhunun bedeni terk etmiş hali sayılır. Kayıtlar geçtir, antik bir kaynağa dayanmaz.
Psykhe görünmeyen kocasıyla gece birlikte olur, gündüz onu hiç görmez. Kız kardeşleri kıskançlıkla gelip kocasının bir canavar olduğunu, uykusunda onu öldürmesi gerektiğini söyler. Psykhe geceyi bekler, bir kandil ve bir bıçak hazırlar. Kandili kaldırdığında karşısında uyuyan Eros'u görür ve elleri titrer. Kandilden bir damla sıcak yağ tanrının omzuna düşer, Eros uyanır ve hiçbir şey söylemeden uçup gider. Saray da o anda ortadan kaybolur.
Venüs, gelini kabul etmemek için Psykhe'ye ardı ardına dört iş verir. Önce karışık tahıl yığınını geceye kadar ayırmasını ister, karıncalar yardım eder. Sonra azgın altın koçların yününü toplamasını buyurur, bir kamış ona koçların uyuduğu saati söyler. Üçüncü iş Styx ırmağının kaynağından su getirmektir, bunu Iuppiter'in kartalı yapar. Dördüncüsü yer altına inip Proserpina'dan kutu getirmektir; bir kule ona yolu ve geçiş kurallarını anlatır. Her seferinde yardım tanrılardan değil, konuşan doğadan gelir.
Psykhe son işte kutuyu açıp ölüm uykusuna yenilince Eros iyileşmiş olarak gelir ve onu uyandırır. Sonra doğruca Iuppiter'e gider ve bu evliliğin tanınmasını ister. Iuppiter tanrıları toplar, Psykhe'ye ambrosia içirir ve onu ölümsüz kılar. Düğün Olympos'ta yapılır, Venüs de töreni kabul eder. Çiftin kızının adı Voluptas'tır, yani haz. Apuleius masalı burada bitirir ve yaşlı kadın dinleyicisine hikâyenin tesellisini hatırlatır.
| Yöneticilik | Yoktur. Klasik astrolojide ev sahipliği yalnız yedi geleneksel gezegene aittir. |
|---|---|
| Yüceltim | Yoktur. Yüceltim dereceleri yedi gezegen için tanımlıdır. |
| Hizip | Yoktur. Hizip ayrımı klasik yedili içindir. |
| Refah | Yoktur. Refah ev sistemine bağlıdır ve asteroidleri kapsamaz. |
| Cismin türü | M tipi asteroit, çapı yaklaşık 220 kilometre, metalce zengin. |
| Keşif | 17 Mart 1852, Annibale de Gasparis, Napoli. |
| Yörünge | Turunu yaklaşık 5 yılda tamamlar. |
| Modern kullanım | Efemerisi yaygın yazılımlarda bulunur. Yorumu modern asteroid literatürüne aittir. |
Bu okulun yaklaşımı açıktır: Psykhe bir gezegen değildir ve hiçbir burcu yönetmez. Asalet tablosunda yeri yoktur. Ayrıntı için Temel ve Tesadüfi Asaletler sayfasına bakabilirsiniz.
Aşağıdaki karşılıklar keşif kaydından, mitolojik kaynaklardan ve yirminci yüzyıl asteroid literatüründen derlenmiştir. Bunlar klasik astrolojinin asalet sistemine ait değildir ve öyle okunmamalıdır.
| Keşif | 17 Mart 1852, Annibale de Gasparis, Napoli |
|---|---|
| Sınıf | M tipi asteroit, bilinen en büyük metal cisim |
| Uzay aracı | NASA Psyche, fırlatma 2023, varış 2029 |
| Glif | Kelebek kanadı ve yıldız |
| Ana kaynak | Apuleius, Metamorphoses IV-VI |
| Sözcük | Psykhe: ruh, soluk, kelebek |
| Eş | Eros, Roma'da Cupido |
Tek tam anlatım Apuleius'un ikinci yüzyılda yazdığı Latince romandır. Daha eski görsel tasvirler vardır, yani anlatının sözlü bir geçmişi olabilir, fakat yazılı bir Yunan kaynağı bulunmuyor.
Masalın sonunda ölümsüz kılınır ve tanrılar arasına alınır. Başlangıçta ölümlü bir kral kızıdır, yani tanrıçalığı anlatının sonunda kazanılır.
Yoktur. 1852'de bulunmuş bir asteroittir ve klasik sistemde hiçbir asaleti yoktur.
Unicode'da Psykhe için bir işaret yoktur. Bu sayfadaki glif, tarihsel çizimlerdeki kelebek kanadı ve yıldızın doğrudan çizilmiş halidir.
Bu okulda yorum yedi gezegenle kurulur. Asteroid konumları merak için görülebilir, ancak bir gezegen gibi okunmaları asalet sistemini bozar.
Devamını Keşfedin
Ücretsiz doğum haritası hesaplayıcı asteroid konumlarını gösterir. Asalet tablosunda yer almazlar, çünkü klasik sistemde asaletleri yoktur.
Doğum haritamı hesapla