Sedna Mitolojisi

Sedna denizin dibinde yaşar ve fokları, morsları, balinaları elinde tutar. Avın bolluğu onun hoşnutluğuna bağlıdır. Boas, Baffin Adası topluluklarının dini düşüncesinde Sedna'nın en önemli figür olduğunu yazar.

Boas'ın Oqomiut ve Akudnirmiut topluluklarından kaydettiği anlatıda Sedna kendisini isteyen gençlerin hiçbirini kabul etmez. İlkbaharda bir fulmar kuşu tatlı bir şarkıyla ona kuşlar ülkesinde rahat bir yaşam vaat eder. Sedna onunla gider ve evin delik balık derilerinden yapıldığını görünce aldatıldığını anlar.

Babası Sedna'yı kurtarır, ama öbür fulmarlar büyük bir fırtına çıkarır. Baba kızını kuşlara vermek için denize atar. Sedna kayığın kenarına tutununca babası parmaklarının ilk boğumlarını keser, bunlar balinaya dönüşür. İkinci boğumlar halkalı foka, kalanlar sakallı foka dönüşür.

Boas, Sedna anlatısının köpekle evlenen bir kadının öyküsüyle karıştığını yazar. Bu öyküde kadının adı Uinigumisuitung, yani 'koca istemeyen'dir ve çocuklarından Avrupalılar ile Adlet denen köpeksi varlıklar türer. Sedna'nın evinin kapısında yatan köpek, kimi anlatıcılara göre onun kocasıdır.

Sedna'nın babasının adı Boas'ın kaydında Anguta ya da Savirqong, yani 'bıçaklı adam'dır. Kızı intikam için köpeklerine onun ellerini ve ayaklarını kemirtir, baba lanet okur ve yer yarılıp hepsini yutar. Baba deniz dibindeki evde yatar ve ölülerin ruhlarını oraya taşır.

Adlivun, Boas'ın kaydında 'altımızda yaşayanlar' anlamına gelen ölüler ülkesidir ve Sedna oranın hanımıdır. Ölenlerin ruhları bir yıl boyunca orada, Anguta'nın yanında kalır. Mutlu ülke ise göktedir ve Qudlivun, yani 'en yukarıdakiler' diye anılır.

Knud Rasmussen'in Netsilik topluluklarından kaydettiği anlatıda Nuliajuk, kimsesi olmayan küçük bir kızdır. İnsanlar kayakları birbirine bağlayıp sal yaparak yeni avlaklara geçerken onu suya atarlar, kız salın kenarına tutununca parmaklarını keserler. Parmak kütükleri fok olur, kız denizin dibine iner ve deniz hayvanlarının, sonra bütün av hayvanlarının anası olur. Bu anlatıda baba figürü yoktur.

Av kesildiğinde bir şaman (angakkuq) transa girip deniz dibine iner. Rasmussen'in Iglulik topluluklarından kaydına göre şaman deniz dibinde önce birbirine sürtünen üç büyük taşın arasından geçer. Sonra Takanakapsaluk'un (bugünkü yazımla Takannaaluk) taş evine varır ve geçidi kaplayan köpeğin üstünden adımlar. Hayvanları serbest bırakması için kadını yatıştırmaya çalışır.

Iglulik anlatısında deniz kadınının saçı insanların yasak çiğnemelerinden doğan kirle dolmuştur. Parmakları olmadığı için saçını kendisi tarayamaz. Şaman saçını tarayıp temizler, kadın da hayvanları bırakır. Şaman döndükten sonra topluluk yasak çiğnemelerini açıkça söyler.

Boas, deniz hayvanlarıyla ren geyiğinin aynı mevsimde birlikte işlenmesini yasaklayan kuralın, Inuit'in söylediğine göre yalnız Sedna'yı gücendirmekten çekinilmesine dayandığını yazar. Sedna'ya bağlanan pek çok kural av ile beslenmenin düzenini korur.

Boas, Baffin Adası'ndaki sonbahar bayramını anlatır. Şamanlar bir fok nefes deliğini temsil eden halka kurar, Sedna'yı şarkıyla çağırır ve zıpkınlar. Sedna yaralanıp kaçar, ertesi gün yaz ve kış doğumlular halat çekişir ve maskeli figürler köyü dolaşır.

Grönland'da deniz dibindeki kadın Arnaqquassaaq, yani 'yaşlı kadın' diye anılır. Boas, Cranz ve Rink'e dayanarak bu kadının bir lambanın önünde oturduğunu ve başını saran parazitler yüzünden hayvanları tuttuğunu aktarır. Şaman onları temizleyince hayvanlar yeniden salınır.

Boas, Sedna, Nuliajuk ve Arnaqquassaaq'ın aynı mitten geldiğini, ama anlatıların gezginlerin kaydettiği biçimlerde birbirinden ayrıldığını yazar. Bugün Inuit yaşlılarının kendi anlatıları da bölgeye göre farklı adlar ve ayrıntılar verir. Bu sayfa tek bir 'doğru' biçim seçmez.

Deniz kadını, yirminci yüzyılın ortasından beri Kinngait (Cape Dorset) gibi Inuit topluluklarının taş oymalarında ve baskılarında sık işlenen bir konudur. Bu eserler figürü dışarıdan gelen kayıtlardan değil, topluluğun kendi anlatısından yorumlar.

Sedna'nın yörüngesi o kadar uzundur ki Neptün'ün çekiminden bile pek etkilenmez. Bu yüzden Kuiper kuşağıyla Oort bulutu arasındaki bir bölgenin ilk örneği sayılır. En yakın noktasına 2076 dolaylarında ulaşacak.

Sedna 2004'ten sonra astroloji yazılarında çok anıldı ve glifi bazı yazılımlara eklendi. David Faulks'un 2016 Unicode başvurusu Sedna'nın astrologlar arasında en çok konuşulan yeni cisimlerden biri olduğunu not eder. Yine de ortak kabul görmüş bir yorum geleneği oluşmamıştır ve klasik asalet sistemiyle bağı yoktur.