Quaoar Mitolojisi

Tongva'nın yaratılış gücünden halkalı cüce gezegene

Quaoar, Chad Trujillo ile Mike Brown'ın 4 Haziran 2002'de Palomar Gözlemevi'nde bulduğu büyük bir Kuiper kuşağı cismidir. Ekip, cisim bulunduğu sırada çalıştıkları Los Angeles havzasının yerli halkı Tongva'nın geleneğinden bir ad seçti ve adı bir Tongva tarihçisine danışarak verdi.

Adı Tongva'nın yaratıcısı Quaoar'dan gelir. Bugün bazı Tongva kaynakları adı Kwaʼuwar diye yazar. Klasik astrolojide Quaoar'ın yöneticiliği, yüceltimi, hizbi ve refahı yoktur. Tongva geleneği İspanyol misyonları döneminde ağır biçimde kesintiye uğradığı için yazılı kayıtlar azdır. Bu sayfa bilinenleri kaynağıyla verir, bilinmeyeni tamamlamaz.

16 dal6 kültür3 mit2002 keşif yılı

Kısa özet

Sembolizm haritası: şarkı, yaratılış ve gök

Merkezde Quaoar'ın glifi durur. Çevresindeki dallar sembolizmi dört renkte gösterir: tanrılar altın, arketipler mavi, gelenekler yeşil ve anlatılar kızıl. Bir dala dokunduğunuzda açıklaması haritanın altında açılır.

YaratıcıHayatı veren

Hugo Reid, 1852'de yayımlanan mektuplarında Los Angeles havzası halkının her şeyin yaratıcısı olan tek bir tanrıya inandığını ve adının Qua-o-ar olduğunu yazar. Reid'in Tongva bir kadınla evli olduğu ve bilgilerini onun çevresinden derlediği bilinir. Yine de Reid'in anlatımı Hristiyan kavramlarıyla renklenmiştir ve bu, okurken göz önünde tutulmalıdır.

Söylenmeyen adAlçak sesle

Reid'e göre yaratıcının adı o kadar kutsaldır ki neredeyse hiç kullanılmaz, kullanıldığında da alçak sesle söylenir. Gündelik konuşmada yerine 'Hayatı Veren' anlamına gelen bir söz kullanılır. Reid, Tongva dilinde hayat ile ruh için tek bir sözcük bulunduğunu da not eder.

Yedi devDepremlerin nedeni

Reid'in kaydında dünya bir zamanlar kargaşa içindedir, sonra yaratıcı ona bugünkü biçimini verir ve onu bu iş için yaratılmış yedi devin omuzlarına yerleştirir. Devlerin her birinin adı vardır ve onlar kımıldadığında deprem olur. Editör Robert Heizer, depremleri yeraltında uyuyan bir devin dönmesine bağlayan inancın Kaliforniya yerlileri arasında yaygın olduğunu not eder.

Topraktan insanlarReid'in kaydı

Reid'e göre yaratıcı devlerden sonra hayvanları, en sonunda da erkeği ve kadını topraktan ayrı ayrı biçimlendirir ve birlikte yaşamalarını buyurur. Reid ilk erkeğin adını Tobohar, kadının adını Pabavit diye verir. Heizer, Tobohar'ın 'toprak' anlamındaki bir kökten geldiğini ve Güney Kaliforniya'da toprağın ilk ana sayıldığını hatırlatarak Reid'in bu adlarda yanılmış olabileceğini yazar.

Göğe yükselen yaratıcıRuhların kabulü

Reid'in kaydına göre yaratıcı işini bitirince göğe yükselir ve ölenlerin ruhlarını orada kabul eder. Reid, Tongva inancında kötü bir ruh bulunmadığını, şeytan ve cehennem fikrinin İspanyollarla geldiğini de yazar.

Yaratılış şarkısıŞarkı ve dans

Adlandırma sırasında yayımlanan ve Tongva'nın onayladığı anlatıya göre Quaoar biçimsiz bir yaratılış gücüdür ve şarkı söyleyip dans ederek öbür varlıkları var eder. Minor Planet Center'ın 2009 tarihli Weywot kaydı da Weywot'un Quaoar yaratılış şarkısını söylerken yaratıldığını belirtir. Bu anlatının on dokuzuncu yüzyıl kayıtlarında tam karşılığı yoktur.

WeywotGök

Weywot, Minor Planet Center kaydında Tongva mitolojisinin gök tanrısıdır ve adı Tongva tarafından seçilmiştir. Quaoar'ın uydusu 2006'da Hubble Uzay Teleskobuyla bulundu ve 2009'da bu adı aldı. Adlandırma anlatısında Weywot Quaoar'ın ilk yarattığı varlıktır.

Tamit ve MoarGüneş ve Ay

Reid'in derlediği Tongva söz listesinde Güneş Tamit, Ay Moar, yıldızlar Zoot diye geçer. Adlandırma anlatısında Tamit, Quaoar'ın şarkısıyla var olan varlıklar arasında Büyükbaba Güneş olarak anılır.

Gabrielino adıMisyon dönemi

İspanyollar 1771'de San Gabriel Arcángel misyonunu kurdu ve misyona bağlanan yerli halka Gabrielino dendi. Tongva adı bu halkın kendisi için kullandığı ve bugün tercih edilen addır. Misyon dönemi dilin, inancın ve törenlerin büyük ölçüde bastırıldığı bir dönem oldu.

Kanolar ve adalarPimu

Tongva, tahta levhalardan yapılmış kanolarla kıyıdaki adalarla, özellikle bugün Santa Catalina denen Pimu ile ilişki kurdu. Glifteki kano biçimi bu denizci geleneğe gönderme yapar.

Danışılan tarihçiMark Acuña

Trujillo ve Brown, Tongva kabilesinin tarihçisi Mark Acuña'ya danıştı. Acuña adın uygun olduğunu onayladı ve Tongva, Qua-o-ar yazımını tercih etti. Keşif ekibi bu yazımı kısa çizgiler olmadan kullandı.

KwaʼuwarYeni yazım

2021 tarihli Unicode başvurusu yaratıcıdan Kwaʼuwar diye söz eder. Bu yazım Tongva dilini canlandırma çalışmalarında kullanılan yazıya daha yakındır. Uluslararası Astronomi Birliği'nin kayıtlarında cismin adı Quaoar olarak kalmıştır.

Tongva bugünYaşayan bir halk

Tongva, Los Angeles havzasında yaşamayı sürdüren bir halktır ve birkaç ayrı örgüt hâlinde temsil edilir. ABD federal hükümetince tanınmış bir kabile değildir. Dil ve törenleri yeniden canlandırma çalışmaları yirminci yüzyılın sonundan beri sürmektedir.

Sesle yaratma arketipiŞarkı, söz, dans

Dünyanın şarkıyla, sözle ya da dansla var edilmesi birbirinden bağımsız pek çok gelenekte görülür. Quaoar anlatısında yaratma bir emir değil, bir şarkı ve dans olarak anlatılır.

Uzak halka2023

2023'te yıldız örtülmesi gözlemleri Quaoar'ın çevresinde bir halka buldu. Halka, kuramın bir halkanın dağılmadan kalamayacağını söylediği uzaklıktan çok daha dışarıdadır. Aynı yıl ikinci bir halka da bildirildi.

Modern astrolojide QuaoarYerleşik yorum yok

David Faulks'un 2016 Unicode başvurusu, Quaoar'ın 2002'de astrologların dikkatini çektiğini ve onu onuncu gezegen ilan eden internet sayfaları ile bir kitap yazıldığını not eder. Sedna'nın keşfinden sonra bu ilgi azaldı. Ortak kabul görmüş bir yorum geleneği yoktur ve klasik asalet sistemiyle bağı yoktur.

Glifin anlamı:

Quaoar'ın glifi Unicode 15.0 ile 2022'de U+1F77E olarak eklendi. Tasarımcısı Denis Moskowitz'dir. Glif bir Q harfidir, kuyruğu kano biçiminde çizilmiştir ve köşeli biçimi Tongva kaya resimlerini andırsın diye seçilmiştir. İlk sürümü yuvarlaktı. Sitedeki yazı tiplerinde bu karakter bulunmadığı için buradaki glif, Unicode başvurusundaki (Kirk Miller, L2/21-224) çizim örnek alınarak çizildi.

◇ QKöşeli halka, Quaoar adının baş harfi olan Q'dur.
⟋ KanoHalkayı kesip dışarı uzanan sivri biçim Q'nun kuyruğudur ve bir kanoyu gösterir.
∠ KöşelerYuvarlak yerine köşeli çizgiler Tongva kaya resimlerinin üslubuna göndermedir.

Kültürlerde sözle ve şarkıyla yaratılış

Quaoar'ın en yakın komşuları Güney Kaliforniya'nın öbür yerli halklarıdır. Uzak örnekler yalnızca sözle ya da şarkıyla yaratma motifindeki benzerliğe dayanır, akrabalık iddiası değildir.

Acjachemen

Chinigchinich

Gerónimo Boscana'nın kaydettiği, kuralları ve törenleri veren figürdür. Kültü Tongva arasında da yayılmıştı.

Acjachemen

Ouiot

Boscana'nın anlatısında zehirlenerek ölen ilk büyük önderdir ve ölümü ölümün dünyaya gelişini açıklar.

Mısır

Ptah

Memphis teolojisinde dünyayı yüreğinde düşünüp diliyle söyleyerek yaratır. Benzerlik sesle yaratma motifindedir.

Soyağacında gör
Maya

Tepew ve Q'ukumatz

Popol Vuh'ta 'toprak' demeleriyle toprak ortaya çıkar. Yaratma bir söz eylemidir.

Fin

Väinämöinen

Kalevala'da şarkılarıyla şeyleri var eden ve dönüştüren bilge ozandır. Şarkının yaratıcı gücü ortaktır.

Hint

Vak

Rigveda'nın bir ilahisinde konuşan Söz tanrıçasıdır ve tanrıları taşıdığını söyler. Söz bir güç olarak kişileşir.

Soyağacında Sarasvati

Üç mit

Dünyanın yedi devin omzuna konması

Hugo Reid'in 1852'de Los Angeles Star gazetesinde yayımlanan mektuplarına göre dünya başlangıçta bir kargaşa hâlindedir. Yaratıcı ona bugünkü biçimini verir ve onu bu iş için özel olarak yaratılmış yedi devin omuzlarına oturtur. Devlerin adları vardır ve ne zaman kımıldasalar yer sarsılır. Sonra hayvanlar biçimlendirilir. En sonunda erkek ve kadın topraktan ayrı ayrı yapılır ve birlikte yaşamaları buyrulur. Yaratıcı ardından göğe yükselir ve ölenlerin ruhlarını orada karşılar. Reid bu anlatıyı Tongva bir kadınla evliliği sayesinde tanıdığı insanlardan derledi. Ama 1852'de halk seksen yıldır misyon düzeni altındaydı ve Reid'in anlatımında bunun izleri görülür.

Şarkıyla yaratılış

Quaoar'ın adlandırılması sırasında yayımlanan ve Tongva'nın onayladığı anlatıya göre başlangıçta yalnızca biçimsiz bir yaratılış gücü vardır. Bu güç şarkı söyleyip dans etmeye başlar ve şarkısıyla önce gök Weywot'u var eder. Şarkı ve dans sürdükçe başka varlıklar da ortaya çıkar, aralarında Büyükbaba Güneş Tamit de vardır. Minor Planet Center 2009'da uydunun adını verirken bu anlatıya dayanır ve adın Tongva tarafından seçildiğini kaydeder. Anlatı, on dokuzuncu yüzyılın parçalı kayıtlarından çok, bugünkü Tongva topluluğunun kendi aktarımıdır ve bu sayfa onu öyle sunar.

Adın verilişi

Trujillo ve Brown, 2002'de buldukları cisme ad ararken Uluslararası Astronomi Birliği'nin Kuiper kuşağı cisimleri için yaratılış tanrılarını öngören kuralını izledi. Çalıştıkları yer olan Los Angeles havzasının ilk halkının geleneğine yöneldiler ve Tongva kabilesinin tarihçisi Mark Acuña'ya danıştılar. Acuña adın cisme uygun olduğunu onayladı. Tongva Qua-o-ar yazımını tercih etti, ekip de kısa çizgileri atarak Quaoar biçimini kullandı. Uydunun adı ise 2009'da doğrudan Tongva tarafından seçildi. Bu, bir Neptün ötesi cismin adının, adını taşıdığı geleneğin topluluğuna danışılarak verildiği bilinen örneklerden biridir.

Adlandırmanın tarihi

Chad Trujillo ile Mike Brown, cismi 4 Haziran 2002'de Palomar Gözlemevi'ndeki Samuel Oschin teleskobuyla çekilen görüntülerde buldu. Cisim 2002 LM60 geçici adını aldı. Minor Planet Center 7 Ekim 2002'de bir elektronik genelgeyle keşfi duyurdu, ekip de aynı gün Birmingham'da Amerikan Astronomi Derneği'nin gezegen bilimleri toplantısında bulguyu sundu.

Uluslararası Astronomi Birliği klasik Kuiper kuşağı cisimlerine yaratılış figürlerinin adını verir. Ekip, Tongva kabilesinin tarihçisi Mark Acuña'ya danıştı ve Tongva'nın tercih ettiği Qua-o-ar yazımını kısa çizgileri atarak kullandı.

Uydu, 2006'da Hubble Uzay Teleskobu görüntülerinde bulundu. Minor Planet Center'ın kaydına göre adı Tongva tarafından seçildi: Weywot, Tongva mitolojisinin gök tanrısıdır ve Quaoar yaratılış şarkısını söylerken yaratılmıştır.

Keşif4 Haziran 2002
KeşfedenC. A. Trujillo, M. E. Brown
GözlemeviPalomar, Samuel Oschin teleskobu
Geçici ad2002 LM60
DanışılanMark Acuña, Tongva kabile tarihçisi
UyduWeywot, adı Tongva tarafından seçildi (2009)

Klasik astrolojide Quaoar: yöneticiliği yoktur

YöneticilikYoktur. Klasik astrolojide ev sahipliği yalnız yedi geleneksel gezegene aittir.
YüceltimYoktur. Yüceltim dereceleri yedi gezegen için tanımlıdır.
HizipYoktur. Hizip ayrımı klasik yedili içindir.
RefahYoktur. Refah ev sistemine bağlıdır ve cüce gezegenleri kapsamaz.
Cismin türüKlasik Kuiper kuşağı cismi. Çapı yaklaşık 1.100 kilometredir ve iki halkası vardır.
Keşif4 Haziran 2002, Trujillo ve Brown, Palomar.
YörüngeGüneş çevresindeki turunu yaklaşık 289 yılda tamamlar. Yörüngesi neredeyse dairedir.
Modern kullanımThema'da haritaya eklenebilir. Yerleşik bir yorum geleneği yoktur.

Bu okulun yaklaşımı açıktır: Quaoar bir gezegen değildir ve hiçbir burcu yönetmez. Asalet tablosunda yeri yoktur. Klasik kaynakların hiçbirinde bu cisimden söz edilmez. Ayrıntı için Temel ve Tesadüfi Asaletler sayfasına bakabilirsiniz.

Karşılıklar tablosu

Aşağıdaki karşılıklar keşif kaydından, mitolojik kaynaklardan ve yirminci yüzyıl asteroid literatüründen derlenmiştir. Bunlar klasik astrolojinin asalet sistemine ait değildir ve öyle okunmamalıdır.

Keşif4 Haziran 2002, Palomar
Duyuru7 Ekim 2002
UyduWeywot, gök
UnicodeU+1F77E, Unicode 15.0 (2022)
Tongva yazımıQua-o-ar, bugün Kwaʼuwar
Halkalar2023'te bulundu
Klasik astrolojideYeri yoktur

Sıkça Sorulan Sorular

Quaoar adı nasıl seçildi?

Keşif ekibi Kuiper kuşağı cisimleri için yaratılış tanrılarını öngören kurala uyarak çalıştıkları Los Angeles havzasının yerli halkı Tongva'nın geleneğine yöneldi. Tongva tarihçisi Mark Acuña'ya danışıldı, Tongva da Qua-o-ar yazımını tercih etti.

Quaoar ile ilgili en eski kayıt hangisi?

Hugo Reid'in 1852'de Los Angeles Star gazetesinde yayımlanan mektuplarıdır. Reid yaratıcının adını Qua-o-ar diye yazar ve adın çok kutsal sayıldığını anlatır. Mektuplar 1968'de Robert Heizer'in notlarıyla yeniden basıldı.

Şarkıyla yaratılış anlatısı eski mi?

Bu anlatı on dokuzuncu yüzyıl kayıtlarında aynı biçimde geçmez. Adlandırma sırasında Tongva'nın onayıyla yayımlandı ve Minor Planet Center'ın Weywot kaydına da girdi. Bu sayfa onu bugünkü topluluğun aktarımı olarak verir.

Quaoar'ın klasik astrolojide yöneticiliği var mı?

Yoktur. Quaoar bir Kuiper kuşağı cismidir ve klasik astrolojide ev sahipliği, yüceltim, hizip ve refah yalnız yedi geleneksel gezegene aittir.

Glif neyi gösteriyor?

Bir Q harfini. Kuyruğu kano biçimindedir, köşeli çizgiler de Tongva kaya resimlerini andırır. Denis Moskowitz'in tasarladığı glif 2022'de Unicode'a eklendi.

Paylaş:

Devamını Keşfedin

Quaoar haritanızda nerede?

Thema, ücretsiz astroloji yazılımınız, Quaoar'ı ve öbür yedi cüce gezegeni haritaya ekleyebilir. Asalet tablosunda yer almazlar, çünkü klasik sistemde asaletleri yoktur.

Doğum haritamı hesapla